TEKNE ÇAMI İLE İLGİLİ CİMERE YAZILAN

 Ankara Kızılcahamam Yukarıkese mahallesinin hemen arkasında Gökçe mevkii üst tarafında bulunan yerde "Tekne Çamı" adı ile aynı yerde bulunan Asırlık bir Çam ağacı bulunmaktadır.

Asırlık Ağacın kökleri, dalları zaman zaman insanlar tarafından acımadan kesilmekte, dibinde ateş yakılmakta, tarihi eser kazısı yapılmakta ve ağacın sıkı sıkıya sarıldığı kayalıklar da mezar taşı için kırılmaktadır.
Kızılcahamam Kaymakamlığı nezdinde "Bu ağaç biyolojik çeşitlilik ve ekolojik denge için doğaya bırakılmıştır" tabelası dışında herhangi bir koruyucu önlem yoktur. Atalarımızdan bize miras kalarak efsanelerini dinlediğimiz bu ağacın, gelecek nesillerimize efsane bir miras olarak bırakmak istiyoruz.
Lütfen bu Asırlık Çam ağacının incelerek "Anıt Ağaç" statüsünde değerlendirilmesini, arz ederim.

NOT: Konu ile ilgilenildiği takdirde kendi aracımla mevcut ağacın bulunduğu yere sizleri götürüp getirebilirim.

el cevap: 

            08.03.2023 13:47 tarihinde internet üzerinden başvuru alındı.

 08.03.2023 13:47 tarihinde CİMER tarafından ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI tarafına sevk edildi.

BU ANIT AĞAÇ BÖYLE KORUNABİLİR Mİ

 

SEVGİLİ YUKARIKESE KÖYLÜLERİM VE SİZ DEĞERLİ ÇEVRE KÖYLÜLERİME

DUYURUMDUR. 

        23 Ağustos 2022 tarihli sizlere müjdelediğim yazımda belirttiğim gibi, köyümüz Ardıç meramızın bir özel şirket tarafından GES güneş tarlası yapılması, elimizden alınması sürecini hiç nefes almadan takip ederek, 17 Ağustos 2022 tarihli Mera Komisyonunun gündeminden geri çektirerek durdurduğumuzu sizlere müjdelemiştim.         Gerek prosedürün tamamlanması gerekse sürecin tamamen sonlandırılması için 31 Ağustos 2022 tarihli Mera Komisyonu'nun gündemine alınıp reddedilmesini planlamış ve öngörmüştüm, ancak Mera Komisyonun gündemine alınmaması üzerine bir sonraki Mera Komisyonunun gündemine alınması, reddedilmesi için de görüşmelerimi yaptım, temaslarda bulundum.7 Eylül 2022 tarihli Ankara İl Mera Komisyonu'nun gündemine alınarak reddedilmek suretiyle de sürece son noktanın konulmasını da sağlamış olduk. BU SON GELİŞMEYİ DE SİZLERE MÜJDELİYORUM. 

        Bu yaptıklarımızla sadece Ardıç meramızı değil köyümüze ait tüm meralarımızı Çıkrık dahil kurtarmış olduk. Diğer meramızla ilgili dosyaların da hazırlanmış ve ilgili yerlere verilmiş olduğunu biliyorduk hepsini kurtarmış olduk.     

    Ben bu çalışmamla sadece Ardıç meramızı ve köyümüze ait meraları kurtarmadım, yöremizdeki 17 köye ait meraların da güneş enerji sisteminin kurulmasını önlemiş kurtarmış oldum. Şöyle ki yöremizdeki Yukarıkese köyümüz dahil Yukarıçanlı, Belpınarı, Salın, Yağcıhüseyin, İyceler, Hıdırlar, Kasımlar, Süleler, Kavaközü, Beşkonak, Ayvacık, Bulak… köylerinin meralarını da kurtarmış olduk. 

        2013 yılında yöremizdeki 17 köy muhtarından Kızılcahamam Kaymakamlığınca meralarımıza güneş enerji sistemi (GES) kurulması ile ilgili imza attırılarak izin alındı ve sürec bu noktaya geldi, Eğer bu girişimi engellemeseydik silsileler halinde devamı gelecek ve buralara da Güneş enerji sistemleri kurulacaktı bu planlanmış bir projeydi, bizim Ardıç meramızdan sonra bu 17 köyümüzün meralarına güneş enerji sisteminin kurulmasının da yolu açılacaktı. 

        Biz bunu önlemiş ve önüne geçmiş olduk. Bu gurur bana ve hepimize yeter. 23 Ağustos 2022 tarihli müjdeler olsun yazımda sizlere belirttiğim gibi köyümüzde bir toplantı yapıp bunu şölene çevirmek için toplanacaktık.         

        Ancak bela geliyorum demez gelir, yine köyümüzün Seyhamamı mahallesi Şerbetçi mevkii ile ilgili bir kiralama talebinde bulunulduğu haberi bana verildi. Yine hemen faaliyete geçtim görüşmelerimi temaslarımı kurdum. 

        Biz meralarımızın kurtarmanın sevincini, heyecanını, mutluluğunu, gururunu yaşarken bunu sizlerle paylaşırken, köyümüze ait Seyhamamı Mahallesi'ndeki Şerbetçi mevkiindeki hazineye ait arazinin 49 yıllığına kiralanması ile ilgili özel bir şirketçe talep yapıldığı ve bu taleple ilgili olarak da ilgili kurum kuruluşlardan görüş istenildiği bilgisini alır almaz, ben tüm dikkatimi günümü ve zamanımı bu işin engellenmesi talebin reddi üzerine yoğunlaştırdım, temaslarımı görüşmelerimi hiç ara vermeden yaptım ve bu talebin reddedilmesi hususunda taleplerimi isteklerimi sıraladım. 

        Şerbetçi mevkiinde 49 yıllığına kiralanması istenen hazineye ait arazinin kiralanması ile ilgili talebin işlemlerinin reddi için Sayın Bakanım Murat KURUM'la ve ilgili kurum ve kuruluşlarla tek tek irtibat kurdum, temas kurdum, görüşmelerimi yaptım ve nihayet 30 EYLÜL 2022 ( BUGÜN) İTİBARİ İLE DURDURULDUĞUNU VE KİRALAMA TALEBİNİN REDDEDİLMESİNİN SAĞLADIĞIMIZI SİZLERE MÜJDELİYORUM HEPİMİZE HAYIRLI OLSUN. 

        Çok sevinçliyim, heyecanlıyım, mutluyum gururluyum köyümüz meralarının da hazine arazilerinin de köyümüzün tabiatını, yaylasını, ormanını da korumuş olmaktan, köyümüzün de köy olarak kalmasını sağlamış olmaktan çok mutluyum.                 Biz bu arada bu sevincimizi, heyecanımızı mutluluğumuzu, gururumuzu paylaşmak için de sizlerle bir araya gelmek ve bunu bir şölene dönüştürmek için Eylül ayı başlarında bir piknik ve toplantı yapmayı planlamış öngörmüştüm ancak Seyhamamı mahallemizdeki hazineye ait arazilerin kiralanması işi ortaya çıkınca, ertelemek ve bu işi de bertaraf ettikten sonra bir araya gelmeyi uygun görmüştüm.             Ancak sürecin uzayıp bugünlere gelmiş olmasından dolayı da bir toplantı yapmadan sizlere tüm bu hususları bu mesajımla duyurmak müjdelemek istedim hepimize hayırlı olsun. 

        Bizim köylerimiz için vazgeçilmez olan, olmazsa olmaz olan meralarımızın, hazine arazilerimizin, yaylalarımızın, tabiatımızın korunmasıdır. Bunu da ne mutlu bana ve bizlere sizlerden aldığım güçle yaptık. BU BİZİM KÖYÜMÜZ VE KÖYLERİMİZ İÇİN MİLATTIR, bu vesileyle ile bizim de çocuklarımıza torunlarımız dahil gelecek nesillerimize anlatacak bir hikayemiz ortaya çıkmıştır. 

        Bu sevinci herkesin birbiriyle paylaşmasını diliyor istiyorum. Bu sevinci heyecanı mutluluğu gururu duyan, hisseden herkese ve paylaşan tüm köylülerimize teşekkür ediyorum. Bu sevinci, gururu, heyecanı ve mutluluğu duymayan, görmemezlikten gelen, paylaşmayan hiçbir Yukarıkese köylü, köyünü seviyor diyemem. 

        Olsa olsa o tür insanlar içimizde varsa, ki ben olmayacağını düşünüyorum, sadece bencilce kendilerini seviyor olsalar gerektir. 

        Ne mutlu biz Yukarıkese köylülere, ne mutlu bizlere ve civar köylülerimize, ne mutlu ata toprağına köyü'ne ve özüne sahip çıkanlara, birlik ve beraberliği tesis etmenin gayretinde olanlara, geçmişine ve geleceğine sahip çıkanlara... 

        Biz biliriz ki köy vatandır, vatan sevgisi köyden, köyümüzden başlar Mîsâk-ı Millî hudutlar dahilinde de doruğa çıkar. Köyümüze sahip çıkmanın onurunu gururunu yaşamaktan sevinç duyuyoruz, bu süreçte benim talep ve isteklerime cevap vererek çözümünü gerçekleştiren benim ve köyümüzün yanında duran Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat KURUM’a ,Sayın Cumhurbaşkanımızın Özel Kalem Müdürü Büyükelçi Sayın Hasan DOĞAN'a teşekkürlerimi sunuyorum. 

        Yine köyümüze ait kullanılmayan ilkokulumuzun Milli Eğitim Bakanlığınca her ilçede 5 ilkokulun yaşam merkezi olarak düzenlenmesi işinin fikir babası olarak köyümüz muhtarı Şahin BÖLÜK’le birlikte Kızılcahamam Belediye Başkanlığımızca tüm dış cephe ve iç cephe onarımlarının, boyalarının, tamiratlarının yaptırılması ve güzel bir şekilde işler hale getirilerek özellikle çok amaçlı yaşam merkezi olarak hizmetine açılmış olması dolayı da yine çok mutluyuz. 

        Yaşam merkezinin kışın yakacak ihtiyacı ile ihtiyaç halinde de çay ikramının da karşılanması sağlanacaktır. Ayrıca yaşam merkezinin ön tarafına da oturmak için banklarıda temin edilecektir. 

        Bu vesile ile köyümüz muhtarı ve bizlerin iş ve hizmetle ilgili talep ve isteklerini yerine getiren Kızılcahamam Belediye Başkanımız Sayın Süleyman ACAR’a, , Belediyemizin Fen İşleri Müdürü Ömer BARUN’a, ve tüm çalışma arkadaşları ile İlçe Milli Eğitim Müdürümüze teşekkürü borç biliyoruz. 

        Yine köyümüz muhtarı ve bizlerin iş ve hizmetle ilgili talep ve isteklerini yerine getiren Ankara Büyükşehir Belediye başkanımız Mansur YAVAŞ ve tüm çalışma arkadaşlarına da çok teşekkür ediyoruz. 

        Bu vesile ile Büyükşehir Belediyemizce köyümüze kazandırılan ve de 1 Ekim 2022 cumartesi günü açılışı yapılacak olan(Açıldı) Kültür Evine katkı ve öncülük etmelerinden dolayı muhtarımız Şahin BÖLÜK’e, Mehmet AKYOL’a ve dernek yönetimine, yine Bakacak yolunun yapımında katkılarından dolayı Şahin BÖLÜK’e, Ali KAZAN ve Mehmet AKYOL’a ayrı ayrı teşekkür ediyorum. 

        Gerek telefonla arayarak gerek se mesaj yoluyla Mehmet AKYOL tarafından yapılan nazik davetlerine de teşekkür ediyorum. Özel bir sebeple aralarında olamayacağım içinde şimdiden köyümüze hayırlı olmasını diliyorum tüm köylülerime selamlarımı ve sevgilerimi sunuyorum. 

        Bir diğer dilek ve umudum ile öngörümde Büyükşehir yasasının değiştirilmesi, kaldırılması ve köylerimizin de köy olarak kalmasıdır. Bu süreçlerin tamamında hiç kimselere duyurmadan sessiz ve sedasız, olması gereken yerlerde de anında olmak suretiyle çok büyük bir uyumla süreçleri birlikte tamamlamamızdan dolayı köyümüz muhtarı Şahin BÖLÜK’e ve dernek yönetimine , yine bu süreçte kayıtsız şartsız benim yanımda duran Yukarı Çanlı Muhtarı Necip ORAL ve dernek başkanı Altan YILDIZ’a, Belpınar muhtarı Mehmet ÖZÇELİK ve dernek yönetimine, Salın muhtarı Eşref AKÖZ’e , Yağcıseyin muhtarı ve Hüseyin SARI’ya İyceler muhtarı Harun ERDEM ve Dernek yönetimine, Hıdırlar muhtarı Lütfullah TÜFEKÇİ ve dernek Başkanı Yusuf BAKİ’ye, Kasımlar Muhtarı Ali İhsan ALKAN’a , Süleler muhtarı Ahmet ŞENAY’a… ve bu süreçte benim ve köyümüzün yanında duran tüm hemşerilerimize sevgiler teşekkürler. . 

        Biz köyümüzün yaylalarını, meralarını ormanlarını, hazine arazilerini atalarımızdan babalarımızdan devir aldık şimdi sıra bizde, çocuklarımıza torunlarımıza ve gelecek nesillerimize de aynı şekilde intikal ettirmek bu hikâyeyi yazmak da bana ve hepimize nasip oldu ne mutlu bizlere. 

        Köyümüzde hiçbir ikilik yaratılmasına müsaade etmeyeceğiz kesinlikle bir ve beraber olduğumuzda çok daha güçlüyüz en büyük örneği bu benim son yaptığım çalışmalardır ben sizden aldığım güçlerle bunları yaptım başardım ne mutlu bana, ne mutlu biz Yukarıkese köylülere… 

        Sizlerin teşekkürleri duaları bana güç verdi benim için, bizim için Sipahiler neyse Seyhamamı odur, orta mahalle odur, aşağı mahalle odur, yukarı mahalle odur yani biz bir ve bütünüz hiçbir kimse bizim aramıza nifak sokamayacağı gibi ikilik de yaratamaz hem müsaade etmeyiz hem de hep birlikte güçlüyüz, hep birlikte büyürüz ne mutlu biz Yukarıkese köylülere..! 

        Köyümüz meraları ile ilgili ben bu çalışmaları yaparken köyümüzde büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin ne kadar önemli olduğunu meralar açısından çok iyi gördüm ve anladım. Bu sebeple köyümüzde hayvan yetiştiriciliği yapan İbrahim KAZAN, Yavuz KAZAN’a Beyler DÜNDAR'a, Süleyman AKTAŞ’a Mehmet Ali AKSU'ya, Habip AKBULUT’a, İdris YALÇINKAYA’ya ve diğer hayvan yetiştiriciliği yapan ve yapacak olan herkese köyüm adına ülkeme kattıkları katma değer adına teşekkürü borç biliyorum. 

        Kısacası şov yapmadan SESSİZ SEDASIZ eylemi yapıp sonra söylemi yapmak ve yapılanları sizlerle paylaşmak prensibimdir bu şekilde de bu süreçlerin hepsini bir bir tamamlayıp sizlerle paylaşıyorum yazıyorum. Vatan mevzu bahisse gerisi teferruattır. 23 Ağustos 2022 tarihli yazımda teşekkür bölümünde Sayın Cumhurbaşkanımızın Özel kalem müdürü Büyükelçi Hasan DOĞAN ve Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız Sayın Murat KURUM’a teşekkürlerimi, sevgilerimi, saygılarımı, şükranlarımı bildirmiştim şimdi tekrar tekrar arz ediyorum, saygılarımı sunuyorum. Sevgilerimle ve selamlarımla. 

 30 Eylül 2022 Kazım SARI

ÇITAKLARIN KÖKENİ

   ÇITAKLARIN KÖKENİ İLE KIZILCAHAMAM VE CİVARINDA ÇITAK VARLIĞI 

      Osmanlı döneminde, Ankara sancağının Çubukabad, Yabanabad ve Şorba, bugün ise Çubuk ve Kızılcahamam ilçelerinin sınırlarının içindeki Aydos , Hodulca, Kavak, Şorba ve Mire dağlarından oluşan dağlık bölgede yer alan köylere/mahallelere, genel olarak bölge halkı tarafından “çıtak köyleri” ya da “yıldırım köyleri” denilmektedir. 

       Bu çevredeki köylerde yaşayan halk, bir şekilde kendilerini Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yapılan 1402 Ankara Savaşı’na kadar götürmekte ve kendilerini bir şekilde yıldırım Bayezid tarafında yer alan kimseler olarak tanımlamaktadırlar. Bu çerçevede, günümüzde çubuk ve Kızılcahamam ilçeleri sınırları içinde yer alan yirmi bir köye ve burada yaşayan halka “yıldırım ahalisi” de denildiği gibi bu ahali “Yıldırım Ahalisi Derneği “altında da dernekleşmiştir.(1) 

        Yıldırım köyleri olarak bilinen ya da kendilerini o şekilde tanımlayan köylerden Çubuk ilçesinde on dört köy, Kızılcahamam ilçesinde de yedi köy bulunmaktadır. 

        Genelde Kızılcahamamlıların tamamına özelde ise bu köylerin halkına “ÇITAK” denilmektedir. Peki, Kızılcahamam’ın bütün ahalisi Çıtak mı yoksa belli bir bölgesi için tesmiye edilen isim daha sonra bütününe mi şamil kılınmıştır? Bu soruya cevap vermeden önce Çıtak kelimesi nereden geliyor Çıtak’lar kimdir sorusunun cevabını bulmak gerekir. Bugünkü Bulgaristan ve civarına seyahat eden                Evliya Çelebi seyahatnamesinde özellikle Dobruca’da karşılaştığı Çıtak isimli bir toplulukla ilgili : “çağatayî ve rûm nogayı gözlü, çıtak sözlü, beyâz bulgar yüzlü dilberânları olur. Ekser vasatü’l-kâme tüvânâ ve zeberdest ve ehl-i zevk âdemleri olur. A’yânı akmişe-i fâhire ve çuka-i gûnâ-gûn giyerler. Ve ekseriyyâ cümle halkı eflâk ve boğdan tüccârlarıdır. vasatü’l-hâl olan fukarâları hâline göre elvân bezlere kaplı kürkler giyip başlarına tatar kalpağı giyerler. Askerî tâ’ifesi yine tatar gibi eğerli atlara süvâr olup sadak taşırlar, bunlar tatar seferinde yortarlar. Tatar-şeh kavmidir, ammâ bunlar başka dobruca kavmidirler. Tatar ve Bulgar ve boğdan ve Eflak’tan mütevellit olmuş kavm-i Çıtak’tır. ibtida âl-i Osman’da Orhan Gazi evlâdı Süleyman şâh askerlerinden tenasül bulup kalmışlardır. andan Yıldırım Bayezid hânî’de tatar ile şehir müzeyyen olup valideleri tatar ve Bulgar ve eflâk ve boğdan olup bir gûne çıtak kavmi olmuşlardır.”(2) diye bahsetmiş olup ” Çıtak’ları “Bulgar-tatar-Rumen-Moldovyalı” gibi çeşitli halkların karışımı” olarak nitelemiştir. 

        Evliya Çelebi’nin çıtaklarla ilgili tanımlaması çok ciddi bir araştırmaya dayanmamakta orada irtibatta olduğu kişilerin yalan yanlış ifadelerinin de karıştığı bir tanımlamadan ibarettir. Zira, 1223 yılında don nehri boyunda kuman-rus ordusu ile moğol ordusu arasında yapılan savaşta ağır bir yenilgiye uğrayan Kumanların bir kısmı Macaristan’a, bir kısmı da Tuna’yı geçerek, kimisi Makedonya’ya, kimisi tuna boylarına ve plevne-teteven civarına yerleşerek Müslüman olup “Pomak” adını almışlar, kimisi de 200 yıldan bu yana dobruca’da biriken ve Müslümanlaşan Kumanlara katılmışlardır. 

         Bu sonuncular, on birinci yüzyılın başlarından(1010) beri Müslüman olmaya başlayan Peçeneklerle karışmışlar ve “melez” anlamına gelen “Çıtak “(çitmek:birleştirme) adıyla anılmışlardır. Bir kısmı da Hristiyan uzlarla(gagauzlarla) karışmış, onlara da çıtak denmiştir.(3)

        Bu bakımdan Evliya Çelebi, seyahatnâme’sinde dobruca “Çıtak kavminden bahsederken, yerli halktan aldığı kulaktan dolma bilgilerle yanılgıya düşmüş ve bu kavmi “tatar-Bulgar-Rum-Moldovyalı gibi çeşitli kavimlerin karışımıdır” diye tarif etmiş ve dillerinden örnekler vermiştir. Çıtakların alevi mi Sünni mi olduğuna dair bir kayıt bulunmamakla beraber balkanlardaki Alevilerin Anadolu’dan buraya yerleştirilen oğuz-Türkmen-Yörük taifesi olduğunu düşündüğümüzde aslen Kıpçaklardan gelen çıtakların alevi olmaması iktiza (gerekmekte) eder… 

         1402 Ankara savaşında Yıldırım Beyazıt’ın ordusunda yer alan Çıtak’larına bir kısmının savaş sonunda balkanlarda yaşadıkları ormanlık olan dobruca’ya benzeyen Yabanabad’a yerleşmeleri dışında Çıtak'lar 93 harbi denilen 1877-1878 Osmanlı- Rus savaşı ve 1912 balkan savaşlarından sonra, bazıları ise 1914-1915 yıllarında Anadolu’ya göç ederek Ankara, Balıkesir, Eskişehir, Tekirdağ, Çanakkale gibi Anadolu’nun değişik yerlerine yerleşmiştir.(4) Bazıları Çıtakların Yörük olduğunu iddia etse de bunun gerçekliği yoktur. 

         Osmanlılar balkanları feth ettikleri zaman buralarda daha evvel gelmiş Bulgar, Peçenek, kuman gibi İslavlaşmış yahut Bizans’ın tesiri ile Hristiyan olmuş Türklere tesadüf etmişlerdi. Rumeli’de ve hassaten Makedonya’da Türkler kendilerini iki kısma ayrılıyorlardı. Yörükler ve Çıtaklar… Çıtak'ların şiveleri ile Yörük şivesi birbirinden farklı idi. 

        Yörük şivesi daha ziyade Anadolu’yu hatırlatır. Birçok kelimeler Anadolu’dan getirildiği gibi muhafaza edilmiştir. bu fark sade lisanda değildir. Kıyafette gelenek ve görenekte şarkılarda kendini gösterir. (5) Sonuç olarak Çıtak ismi Kızılcahamam’lılarla birlikte anılsa da aslında Yıldırım Beyazıt ile beraber Timur’la savaşmak üzere dobruca bölgesinden gelen ve bugünkü Kızılcahamam ve Çubuk ilçelerine bağlı olan Yıldırım köylerinin ahalisinin ismidir. Kızılcahamam ahalisi daha ziyade Oğuzların değişik boylarına mensup bulunmaktadır. 

          Zira Kızılcahamam ve çevresinde Kınık, İğmir, İğdir, Kızık, Çamlıdere’de Peçenek, Bayındır, Çubuk’da Çavundur, Ayaş’ta Bayat gibi birçok köy Oğuz Boyu isimlerini taşımaktadır Ayrıca, Anadolu Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubat zamanında Ankara ve Kastamonu çevresine dağınık halde 100.000 çadırlık Kayı Boyundan Türkmenlerin yerleştirildiği diğer birçok Oğuz boyundan Türkmenlerin de aynı bölgeye yerleştirildiği bilinmektedir. 

         Çıtak’ların “ÇİTİ AK” kelimesinden geldiği iddiasına gelince Anadolu’yu fetheden Türk’lerin Fetihten sonra Bizanslıların Anatolia dedikleri toprakların adını Anadolu’ya çevirerek Türk’leştirdiği bir gerçekken bu isimlendirmenin Selçuklu askerlerinin Kırgız Ebe* ’ye “ana doldur, ana doldur” demesiyle bir alakası yoksa Çıtak kelimesinin de “çiti ak” tamlamasından geldiği iddiasının hiç bir gerçekliği yoktur. 

                                            UFUK DORUK

(1) çubuk ve Kızılcahamam’da yıldırım/çıtak yerleşmeleri, Hüseyin çınar 

(2) evliya çelebi seyahatnamesi 

(3) 16. yüzyıl Osmanlı tahrir defterlerine göre Gagavuzlar Ahmet hasan cebeci

(4) Peçenek-oğuz kökenli çıtak Türklerinin dili üzerine Hanife gezer 

(5) 19. asırda Makedonya yürük folkloru, gökçen İbrahim

 *Kırmızı Ebe

“Kiseköy”, “Kise-i Balâ”, “Yukarı Kise

YUKARIKESE

             Eski adı “Kiseköy”, “Kise-i Balâ”, “Yukarı Kise” olan köy, ilçenin kuzeyinde, 1365 metre rakımda, Köroğlu Dağları’nın güney plato düzlüğünde bir orman köyüdür. Kızılcahamam-Çerkeş karayoluna 3 km, ilçe merkezine ise 35 km uzaklıktadır.  Ayrıca Seyhamamı ve Sipahiler mahalleleri vardır.
           “Kis” kelimesi Anadolu’da taş, kum, kil ile karışık kaynaşmış sert tabaka; bir çeşit taşlı toprak anlamında kullanılmıştır. Yukarıkese Köyü’nünde toprak yapısı bu tarife uygundur.
Osmanlı’nın kuruluş yıllarında bölge, Ulu Bey ve oğlu Binari Bey’in hakimiyeti altındadır. Günümüzde Seyhamamı’nın bulunduğu yere “Kilise” Köyü denilmektedir. Burada Roma dönemine ait bir kilise ve hamam kalıntıları bulunduğu için “Kilise” adı verilmiştir.
             Yıldırım Bayezid Han tarafından bu köy Ulu Bey soyundan İskender Bey b. Muhammed’in evladından Binari Bey’e mülk olarak verilir. İskender Bey, bu kiliseyi camiye çevirir. Cami, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmış ve günümüzde ibadete açıktır. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’nde “Kese köyünde vaki Hamam mevkiinde İskender Bey Camii Şerif Vakfı” olarak kayıtlıdır.
1463 yılı vakıf kayıtlarında “Seğ Ilısu’da (Sey Hamamı) Hasan Şeyh elinde bir çiftlik yer ve bir değirmen Seğ Ilısu’na vakf etmiş, kadimü’z zamandan defterde mukarrer yazılmıştır” ibaresinden Şeyh Hasan’ın Seyhamamı Köyü’nde bir çiftlik yer ve bir değirmeni kamu yararına vakfettiği anlaşılıyor.
1530 yılı kayıtlarında ise Hasan Şeyh’in vakfı “Hüseyin Şeyh Zaviyesi” adını alır.

            Fatih Sultan Mehmed, bir çiftlik yeri ve değirmeni, yolculara ve misafirlere hizmet etmek şartıyla Hüseyin Derviş’e “sadaka” olarak verir. Hüseyin Derviş’ten sonra bu vakıf, Binari Bey oğullarına verilir. Sey Hamamı harap olduğu için hamamın tamir edilerek hizmete açılması için bu vakfın mülklerinin tasarrufu Musa oğlu Hüseyin’e verilir. Kilise (Seğ Ilısu) Köyü ise İskender Bey’in tımar mülküdür. İskender Bey, Binari Bey’in oğlu olup, Candaroğulları ile bir ilişkisi yoktur.

KÖYÜMÜZÜN TARİHİNE IŞIK TUTACAK RESMİ GAZETE

https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/4310.pdf

İkinci Mahmud döneminde Şeyh Hasan Vakfı’nın Seğ Ilısu’da bir değirmen, bir çiftlik yer, bir hamam, bir köprü ve bir hanı olduğu, bunların gelirlerinin de yolculara ve misafirlere harcanması şart kılınmıştır. Ayrıca Kilise Köyü ahalisi de bu vakıf akarlarına bakmak, korumak ve onarmak şartıyla avarız ve nüzül vergilerinden muaf tutulmuştur.
              1815 yılında Kilise Köyü ahalisi, Seğ Hamamı ile hanın harap olduğunu ve onarımının yapılmasını ister.
                    Sey Hamamı ve Kızılca Hamam’ın bakımlarından bölgede oturan köy ahalisi sorumlu olup, bu görevleri karşılığında da vergiden muaf olurlar.
1815 tarihli bir belgede “Ankara’nın Şorba kazası Kilise Karyesi ahalisi han ve hamamın tamir edilmemesi cihetiyle tekâliflerini vermediklerinden, han ve hamamın tamiri ve hissesi tekaliflerinin verilmesi için emir yazılması” istenir.
            “Yabanabad Kazası’nın bazı köylerinden bir kısım kimselerin arazilerini fuzuli olarak ekip kendilerini rahatsız ettiklerine dair Şorba Nahiyesi’nin Kilise-i Bala Karyesi’nden Gamsız oğlu  Durmuş’un verdiği arzuhale göre durumun tahkiki.”
             1776 yılında Murtazaâbad Malkoçoğlu (Halkavun) Köyü’nden Katipoğlu Seyid Mehmed ve Yabanâbad Yukarıkise Köyü’nden Çil Ahmet, “ayan”lık***  iddiasında bulunurlar. Ahaliden haksız yere vergi toplarlar. 1784 yılında Çil Ahmet oğlu Hasan bir süre sonra yakalanıp Aytuz Kalesi’ne kapatılır. Fakat Çil Ahmet kale dizdarının kızı ile evlenip kaçar. Bu olay üzerine kale dizdarı ile Çil Ahmet ’ in yakalanıp başlarının kesilerek İstanbul’ a gönderilmesi emrolunmuşsa da Çil Ahmet ’in bundan sonra ne olduğu bilinmiyor.
       Sipahiler Mahallesi’nde andezit taşından yapılmış çeşmenin**** Osmanlıca kitabesinde ”Sahibülhayrat Kemal oğlu Mehmed sene 1291” yazılıdır. 1874 yılında yapılan çeşmenin suyu akmaktadır.

 ***Çeşme ısbalar camisinin yanından hıdırlara giden yol üzerinde bakımsızlıktan harap olmuş vaziyette olup, gövemligilin seliminoğlu ipremin hayvanlarının ayakları altında ezilmektedir. (kimse de dur diyemiyor) ısbaaların çok bostanını sulamıştır.  Çocukluğumda Akkaşgilin Yusuf amcam ve kezban yengemin bu çeşmenin suyu ile sulanmış yırmık gibi yeşil sovanlarını hindi (gülü) gibi marullarını çok yerdik Allah rahmet eylesin. Şimdi çeşmenin ne suyu akıyor ne de bosdan suluyor. ne de o eski tatlar gözellikler yok. çünkü eskiyi koruyan yok!

       1840 yılında Şorba kazasına bağlı olan Kiseköy, 33 hanedir. Cumhuriyet döneminde önce Yabanabad kazası Kızılcahamam nahiyesine bağlanan Yukarıkise, daha sonra Kızılcahamam Güvem bucağına bağlanır.
        v   Bölgede işletilmiş linyit ocağı vardır.**
1960 yılında 768 nüfuslu, 1975 yılında 246 nüfuslu, 1990 yılında 286 nüfuslu iken 2007 yılı adrese dayalı nüfus sayımında 156  kişiye düşer.

Abdülkerim Erdoğan, Geçmişten Günümüze Kızılcahamam-Çamlıdere, Esyav Yayınları, Ankara, 2010

      

 **Linyit ocağı çeyil ile çıkrığın arasında iki oluklunun böğründeydi. bu gün işleten gibi orası da yok oldu gitti. 

2022 yılında gördüğüm bir haberde burada tekrar yarma usulü Linyit araması yapacaklarmış, hıdırların alt yanda da bentonit araması yapılacakmış dediler. Sağolsun Kazım Sarı Arduç merasına yapılacak güneş enerji sistemlerinin kurulmasını engellediği gibi buralarla da ilgilendiğini söylemiştir.. devlete yazdığı yazı alltadır.********

*** ayan :  osmanlı döneminde belirli bir bölgede güç kazanmış toprak ağaları veya "beyler" i

Osmanlı döneminde belirli bir bölgede güç kazanmış yerel toprak beylerini ifade eder.

*******

ANKARA İLİ KIZILCAHAMAM KAYMAKAMLIĞINA  
KIZILCAHAMAM / ANKARA  

İLGİ :  E-53430385-220.02-4701396  sayılı Valilik yazısına Kaymakamlığın 2742 derkenar havaleli yazı  

KONU :  Ankara Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün E53430385-220.02-4701396  sayılı yazısına Kaymakamlığınızca 05/10/2022 tarih, 2742 derkenar havaleli yazı ve ekindeki ilandaki  Benkar Madencilik tarafından çıkarılacak olan  Bentonit ve Kömür madenlerinin aranması ve çıkarılması sırasında oluşabilecek olumsuz etkilerden etkilenmemek için beyanlarımdır.  

Ankara Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün E-53430385220.02-4701396 sayılı yazısına Kaymakamlığınızca 05/10/2022 tarih, 2742 derkenar havaleli yazı ve ekindeki ilanı öğrenmiş bulunmaktayım.

Bu yazıya istinaden öncelikle Benkar Madencilik tarafından çıkarılacak olan Bentonit ve Kömür madenlerinin aranması ve çıkarılmasına itiraz ediyorum.

Benkar madencilik tarafından maden aranması ve çıkarılmasını kabul etmemekle beraber maden arama ve çıkarılması sırasında oluşabilecek olumsuz etkiler için yapılacak olan ÇED toplantılarından bilgilendirilmem, ÇED toplantılarına katılmam, maden çalışmalarından dolayı maddi ve manevi mağdur edilmemem,  İğceler, Yukarıkese, Yukarıçanlı ve Hıdırlar mahallerindeki ortağı bulunduğum taşınmazlar üzerindeki her türlü hakkımın saklı tutulmasını istiyorum.  

İtiraz dayanaklarım;  

1) 29/07/2002 tarihli 31907 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Çevresel Etki  
Değerlendirmesi Yönetmeliğinin Birinci Bölümündeki Madde 4-(1) ün (b), (h), (o), (s), (t), (u) bentleri, Madde 4 (aa) bendi, Madde 6 nın (b) bendi, Madde 8 in (4) bendi, Madde 9 un (1), (2), (3), (5) bentleri, Madde 11 in (3), (4) bentleri, Madde 17 nin (1) bendi uyarınca duyarlı bölgede  bulunmam  
2) 2872 Sayılı Çevre Kanunu ve İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan 29.12.2021 tarih 3713451 sayılı "Bakanlık Olur"ları ile
10.01.2022 tarihli yerel gazetelerde yayınlanarak yürürlüğe giren ASKİ kararında ÇED 1 ve ÇED 2 alanlarının Su havzası kapsamında bulunması  
3) Her ne kadar Benkar Madenciliğin hazırlattığı PTD dosyasında olumsuz etkilerin azaltılacağı yazılsa da yıllık 20000 ton bentonit ve yıllık 20000 ton kömür madeninin aranması, çıkarılması ve taşınması sırasında yarılma, çökme, deprem oluşabilir, toz bulutları, gürültüler, çevre kirliliği ve gürültü kirliliği oluşturacaktır.  
4) ÇED 2 alanı 15095 hektar ormanlık alanda 45 adet yarma noktası açılması demek, 15095 hektar ormanın (oksijenimizin) yok olması, demektir.  
Her türlü maddi ve manevi zararlarımın giderilmesi, her türlü haklarımızın saklı tutulması esasen Bentonit ve Kömür çıkarılması istenen bu bölge İğceler, Hıdırlar, Kasımlar, Yukarıkese ve Seyhamamı kaplıcaları, Yukarıçanlı, Belpınarı, Salın, Yağcıhüseyin, Beşkonak, Kavaközü, Süleler, Ayvacık, Bulak, Kızılcaören, Güvem, Başköy deresi ve köyleri, Acısu deresi ve köyleri olmak üzere İğceler Kasımlar köyü hudutlarında bulunan bu bölge hem hudut olarak hem de yarma noktaları olarak Hıdırlar köyü ile iç içe, yerleşim alanına da takribi 200 metre, Yukarıkese köyü hududunda bir ucundan köy yerleşim alanına 300 metre, bir diğer ucu Sipahiler’den takribi 1,5-2 km, Yukarıçanlı köyüne yine kuş uçumu takribi 1,5-2 km, Belpınar köyüne 2,5-3 km, Salın köyüne kuş uçumu 5 km, Beşkonak köyüne yine kuş uçumu 4-5 km, Kavaközü köyüne 2 km, Seyhamamı Kaplıcalarına 5 km, Güvem beldesi, Ayvacık ve Bulak köylerine de takribi 7-8 km mesafede olduğu, yarma noktaları itibariyle de tüm bu köyler ve civar köylerin birebir etkilenmekte olduğu da ortadadır.

Tüm Kızılcahamam’ın havasını suyunu tarım ve hayvancılığını etkileyecek bir alandır. Bu bölgenin yarıçapı sadece 10 kilometre içinde kalan 30’un üzerinde köy ve yerleşim yeri bulunmakta Kızılcahamam’a da takribi kuş uçumu 15 kilometredir. Burada yapılacak bir madencilik araması çalışmaları sadece birbirine kuş uçumu 1 ila 3-5  kilometre mesafede olan köylerin halkını, havasını, suyunu, tarımını, hayvancılığını etkilemeyecek bu bölgedeki madencilik çalışmaları Ankara’nın temiz havasını, oksijenini sağlayan ormanlarımızı, tamamen Ankara’nın içme ve kullanma suyunu, tarımımızı ve hayvancılığımızı da sona erdirecektir.

 En önemlisi de Ankara’nın içme suyu havzası olan bu bölgemizin tüm Kızılcahamamızın ve köylerine, Çamlıdere ve köylerine, Bolu ili Gerede ve köylerine,Çankırı ili Çerkeş ilçesi ve köylerine özellikle Yumaklı, Saraycık’tan başlayarak Dereköy, Kadıköy, Halkaun Dikenli’ye kadar olan köylerine, bu bölgenin kuraklaşmasına, çoraklaşmasına, ormanlarının azaltılmasına ya da kurumasına sebebiyet verecek yer üstü Güneş Enerjisi(GES) ve Rüzgar Enerjisi(RES) ile  tabiatı kirletecek fabrikalar yanı sıra yeraltı maden arama işlerine Bentonit ve Linyit veya başka hiçbir maden işletme ruhsatının verilmemesi, işletilmemesi bizim bu bölgemizin olduğu gibi tüm Ankara’nın içme suyu olan takribi 10 kilometre altında Eğrekkaya Barajı, Akyar Barajı, Kurtboğazı Barajı, Çamlıdere Bayındır Barajı ve Gerede Barajları Ankara'nın içme kullanma suyunu karşılamaktadır.

Bu saydığımız havzanın dışında Ankara'nın içme ve kullanma temiz su ihtiyacını karşılayacak, hiçbir bölge ve havza bulunmamaktadır.

Dünyamızda ve ülkemizde iklim krizinin yaşandığı bu çağımızda, bu yüzyılımızda tüm Kızılcahamam ve köylerinde, Çamlıdere'de, Gerede'de ve Çankırı Çerkeş bölgesinde tabiatına, ormanına, merasına biz sahibi olduğumuz arsalarımıza, tarlalarımıza, yaylalarımıza, tarım alanlarımıza, otlak yerlerimize, Ankaranın akciğeri olan ormanlarımıza, hazineye ait arazilere yer altı ve yerüstüne bu tür hiçbir yatırım yapılmaması bizlerin ve tüm Ankara’nın temiz hava, temiz su, temiz gıdaya ulaşma ve yaşam hakkının korunması ve sağlanması için vazgeçilmez bir gerçek olduğu bilinmelidir.

Saydığımız tüm bu bölgenin ve Ankara’nın başka bir su kaynağından içme ve kullanma suyunu karşılama imkanı kesinlikle yoktur.

Her türlü enerjinin ve madenin, Bentonit, Linyit ve diğerlerinin başka bir kaynaktan ve başka bir şekilde karşılanması mümkündür ancak SUYUN BİR ALTERNATİFİ YOKTUR, tüm Ankara’nın içme ve kullanma suyunun bir başka kaynaktan kullanılma imkanı yoktur. 

Kısacası suyun ve su ihtiyacının bir başka şekilde karşılanma imkanı yoktur. Geçmişte 10-15 yıl önce bu bölgemizde kuraklık olduğunda, barajlarımızın suyu kuruduğunda, Ankaramızın içme suyunun Kızılırmak’tan karşılanması yoluna gidilmiş, Kızılırmak’ın ağır metal içeren suyunun ne kadar arıtılırsa arıtılsın özellikle yeni yapılmış binalarda galveniz boruyla yapılan tüm bina içi tesisatları, musluk ile bataryaları çürütmüş, çamaşır ve bulaşık makinalarını bozmuş, Ankara halkına ve kamuya milyarca lira hasar açmış ve vazgeçilmiştir. Bu suyu kullanan bizlerde ne tür bir hasar açtığı veya hastalık verdiği hakkında hiçbir açıklama ve araştırma bulunmamaktadır.

Söz konusu bölgenin, İlimize içme ve kullanma suyu temin edilen Eğrekkaya Barajı uzun mesafeli havza koruma alanında, yerleşik alanı dışında yer aldığı tespit edilmiştir. Kurtboğazı-Eğrekkaya-Akyar Barajı Havzaları için havza koruma planı ve özel hüküm belirleme çalışması gerçekleştirilmiş olup hazırlanan koruma planı ve özel hükümler 29.12.2021 tarih ve 3713453 sayılı bakanlık onayı doğrultusunda 10.01.2022 tarihinde yerel gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Bu proje ile su kaynaklarının koruma planları belirlenmiş olup, havzanın mevcut durumu (jeoloji, hidrojeoloji, hidroloji, imar vb.) ortaya konmuş, gelecekteki nüfus projeksiyonları hesaplanmış, yeraltı ve yüzey suları açısından havzadaki hassas bölgeler belirlenmiştir. Söz konusu koruma planının 44. maddesinde “Havzalar genelinde hazineye ait alanlarda ve orman içi kadastral boşluklar ile orman içi tanımsız alanlarda, ağaçlandırma faaliyeti yapılır.” hükmü ve ASKİ Havza Koruma Yönetmeliği İkinci Bölüm Madde 3’de “İçme ve kullanma suyu temin edilen su kaynaklarının kirlenmesine, miktarının ve su veriminin azalmasına, rejimin bozulmasına neden olacak hiçbir faaliyete izin verilmez.” Hükmünün yer aldığı yine 16 hektarlık ÇED Alanı içerisinde tapulu şahıs parselleri, orman mülkiyetinde parseller ve mera tescilinde parseller bulunmaktadır.

Bu parsellerde çalışma öngörülmemekle birlikte ileriki yıllarda bu parseller içerisinde çalışma yapılması söz konusu olduğunda tarım arazileri ile ilgili olarak “5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu”, mera arazileri ile ilgili olarak “4342 sayılı Mera Kanunu” hükümleri dahilinde Ankara İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne, orman arazileri ile ilgili olarak 6831 sayılı Orman Kanunu hükümleri dahilinde Ankara Orman Bölge Müdürlüğü’ne başvuru yapılarak gerekli yasal izinler alındıktan sonra çalışma yapılacaktır. Hazine arazileri ile ilgili olarak ise yetkili kurum olan Milli Emlak Genel Müdürlüğü’ne, gerekli başvurular yapılarak gerekli tüm izinler alınacak olup, gerekli izinler alınmadan faaliyete başlanılmayacaktır." ibaresine istinaden, yapılması planlanan faaliyet alanının ilimize içme ve kullanma suyu sağlayan Eğrekkaya Barajı uzun mesafeli koruma alanında kalması sebebiyle, Kurtboğazı-Eğrekkaya-Akyar Baraj Havzaları Özel Hükümleri ve Koruma Planı Madde 42: "Havzalar genelinde mevcut orman alanlarının korunması esastır ve bu alanlarda yapılacak olan silvikültür çalışmaları tür çeşitliliğini azaltıcı nitelikte olamaz." ve Madde 43: "Havzalar genelinde mevcut orman alanları, mera arazileri ile İl Tarım ve Orman Müdürlüklerince tarımsal niteliği korunacak alan olarak belirlenen araziler üzerinde tarımsal amaçlı yapı haricinde herhangi bir yapı yapılamaz." amir hükümlerine tabii olduğundan, söz konusu hükümler doğrultusunda bahsi geçen projenin uygulanması mümkün ve  uygun olmayacaktır.  
Yukarıda arz ve izah etmeye çalıştığım hususların yanı sıra, ilgili kanun ve yönetmeliklere, Ankara Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü yazılarında belirtilen görüşlere, ASKİ Genel Müdürlüğü’nün ve Kızılcahamam Belediye Başkanlığı’nın uygun değildir görüşleri de dikkate alınarak bahsi geçen projenin uygulanması mümkün ve uygun olmayacağından durdurularak reddedilmesini istiyor, talep ediyor ve tüm bu köyler ve Ankaralılar olarak da bekliyoruz.

5,5-6 milyon Ankara halkının temiz içme ve kullanma suyu, temiz hava ve temiz gıdaya ulaşma ve yaşam hakkının korunmasını istiyor, talep ediyor ve kayıtsız şartsız bekliyoruz. Birlikte bir empati yapalım, Ankara’da bir iki ay değil sadece 3-5 gün içme ve kullanma suyunun kesildiğini bir düşünelim; evlerimizde, işyerlerimizde, lokantalarda, restoranlarda nasıl bir yaşamla karşı karşıya kalacağımızı da düşündüğümüzde susuz bir hayatın mümkün olmadığını ve olamayacağını, suyun vazgeçilmez olduğunu, her şeyin bir alternatifinin olduğunu ama suyun bir alternatifinin olmadığı gerçeğini yaşamış, anlamış ve öngörmüş oluruz.

Bunu düşünmeye ve bu empatiyi yapmaya devlette, kamuda, özellikle yetkisi, sorumluluğu olan teknik kişilerle, karar alıcı ve karar vericilerin özellikle de idari yargı organlarındaki hakimleri de bu hususları dikkat alarak karar vermeye davet ediyorum. Tüm bu hususlar çerçevesinde de bahsi geçen projenin uygulanmasının mümkün ve uygun olmayacağını, söz konusu projenin uygulanmasının durdurulmasını, iptal edilmesini istiyor ve talep ediyorum.  
Ayrıca yine Yukarıkese köyü hudutlarında, Yukarıçanlı köyü hudutlarına 200 metre mesafede Karaçolu ve Balabaz mevkiinde izinsiz ve ruhsatsız sondaj çalışmaları yapılan çalışmaların da durdurularak taleplerin reddedilmesini,  yine Yukarıkese köyü Seyhamamı sınırları ile Ayvacık köyü sınırlarının bitiştiği yerde orman alanı ve 101 ada 1 parselde yapılan maden aramacılığının durdurularak reddedilmesini, yine Alveren köyünde izinsiz ve ruhsatsız olarak yapılan maden aramacılığı ile ilgili kazı çalışmalarının da durduralarak reddedilmesi hususlarında Kızılcahamam Kaymakamlığınca da gerekli işlemlerin yapılmasını da istiyor, talep ediyorum.  
Ayrıca Kızılcahamam ilçemizin Çeltikçi beldesi Mahkemeağacin bölgesi, İka Maden A.Ş tarafından yapılan Linyit arama projesinin de yukarıda arz ve izah ettiğimiz üzere aynı gerekçelerle uygun olmayacağından reddilmesini istiyor ve talep ediyorum.  
Bir diğer dilek, önerim ve beklentim de Ankara’nın içme suyu havzası olan bu bölgemizin, Tüm Kızılcahamam ve köyleri, tüm Çamlıdere ve köyleri, Gerede ilçesi ve köyleri ile yazıda bahsettiğimiz Çerkeş ilçesi ve köylerinden bu tür hiçbir ruhsatlandırma işleminin yapılmamasını, başlatılmamasını ve hassasiyet gösterilmesini istiyor ve bekliyorum.
Yukarıda arz ve izah ettiğim hususların dikkate alınmasını talep ediyorum. 07.11.2022  

Yukarıkese mahallesi halkından  
Kazım Sarı

Düğünler olurdu günlerce hatıralarda iz bırakan?!

Kızılcahamam ve çevre yörelerin gelenekleri hemen hemen aynı olduğu için örnek olsun diye alıntılanmıştır.


Delikanlıları, kızları-kızanları, çobanları, evleri-barkları, yaylaları, tarlaları, harmanları, samanlıkları, ahırları, avluları, dağları, taşları,  sürüleri, koyunları-kuzuları, erkeçleri-tekeleri, kuzuları-oğlakları, inekleri, buzağıları, kömüşleri, öküzleri, atları, köpekleri çok müstesna idi. Daha doğrusu o zamanlar köy bir başka özellik ve güzelliklerle bezeli idi.        
      Düğünler olurdu günlerce hatıralarda iz bırakan… Kına geceleri olurdu kadınlar-kızlar arasında, delikanlılar sinsin oynardı. Kına gecelerinde genç kızlar sabah ezanı okununcaya kadar eğlenirler sürmelim türküsü ile analar-gelinler ağlatılır, sabah ezanı ile birlikte “ Sabah oldu sabah oldu “ türküsü ile yer gök inletilirdi. Güreş tutardı pehlivanlar. Ata sporumuz güreş o diyarda bir başka önem ihtiva ederdi. Her düğünde mutla güreş organizasyonu yapılırdı. Güreşi duyan çevre köylerin delikanlılarından pırpırını kapan, kıspetini alan güreş meydanına gelir müsabakalara katılırdı.
   Gün sonuna doğru eğlenceler-müsabakalar itmiş sıra gelmiştir gelin almaya. Süvariler-delikanlılar atlarına biner gelin alınacak eve kadar silahları atarak yere göğü inletirler, peşrev çekerlerdi.
   Bütün bu şenlikler yapılırken bir hoşgörü ortamı vardı. Herkes birbirini sever ve sayardı. Büyükler, küçükler saygı ve sevgi unsuru daima ön plandaydı. Bütün bu yaşananlar insanın gönlünde iz bırakır, hatıra olarak yıllarca hatırlanırdı.

Alıntı: Mehmet Akyol
http://www.baskentlilerhaber.com/nazim-ercan-gercegi_d51666.html

YUKARIKİSE KÖYÜ

=== Tarihçe ===

* Köyün tarihi Türklerin Anadoluya 1071 yılından itibaren girmesiyle başlar.

* Anadolu Beyliklerinin en önemlilerinden olan Candaroğulları Beyliği sınırları içindeki Yabanâbad, bu beyliğin, başta Osmanlılar olmak üzere diğer beyliklerle irtibat noktası konumunda ve beyliğin eğitim ve kültür merkezidir.

* Köyün bulunduğu bölge Asya ve Mezopotamyaya geçişte bir geçit yeri ve tarihi İpek yolu üzerinde bulunduğu için köy Türklerin eline geçmeden evvel çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmıştır.

* Köyün bulunduğu yerde de bir kilise olduğu için kiliseköy olarak anılmış şu anda köyün mahallesi konumundaki tarihi  Seyhamamı kaplıcalarının bulunduğu yerde de bir kilise bulunduğu  muhtemelen Candaroğlu İskender Bey zamanında yıkılarak, yerine bir cami inşa edildiği ve ve köyün isminin KİSE KÖY (KİSEİ-BALA) olarak değiştirildiği ve Seyhamamı kaplıcalarına şifa ümidi ile gelen kişilere yardımcı olunması ihtiyaçlarının karşılanması için vakıf kurulduğu Osmanlı arşivlerinden anlaşılmaktadır.

* Köyün tarihine de en fazlada Ankara savaşında Timura karşı savaşan OĞUZLAR'IN, BOZOK BOYU, YILDIZHAN'LARIN *ÇITAK boyuna ait savaşçıların dağlık ve korunaklı bu bölgeyi geldikleri KARPATLARA benzetmişler ve barınak olarak kullanmışlar. Güzel iklimi ( 6 asır önce) ve * şifalı sularını (şimdiki gövel pınarı) beğendikleri, bu yerleri öncelikle yaylak olarak kullanmaları ve daha sonra bu yaylakları bazı aşiret mensuplarının kalıcı olarak kullanmaları ve yurt edinmeleri köyün tarihine bir ışık tutar.

=== Kültür ===

*Yukarıkese köyünün insanları gelenek ve görenekleri ve yaşam tarzları ile kendilerine özgü bir tarz sergilemişlerdir.

Mesela erkekle kadın arasındaki farklılık hissedilir derecededir.

Bazı yöre insanı gibi yalnız kadını çalıştırmak ve kendileri yan yatıp keyif çatmak gibi bir geleneğe sahip değillerdir.

Kadın da çalışır ama esas sorumluluk ve yükümlülük erkeğin omuzlarındadır.

Düğünleri, bayramları ve özel şenlik günleri ile de kendilerini ön plana çıkartırlar.

Mesela kına geceleri erkekler için ayrı kadınlar iç
in ayrıdır.

Erkekler sinsin oynayarak geçirirler günlerini, kadınlar ise sabahlara kadar türküler söylerler, kına yakarlar, istedikleri gibi eğlenirler.

Bu sırada delikanlılar sevgililerini bir kez yan gözle de olsa görebilmek, seyredebilmek için büyük uğraşı verirler ama kına gecesini korumakla mükellef koruyucular buna asla fırsat vermezler.

Gelinin alınacağı gün güreş meydanı kurulur, köyün gençleri ve çevre köylerden gelen davetlilerle güreş tutarlar bu müsabakalar ikindi saatlerine kadar sürer ve ondan sonra gelin alma merasimi başlar ki atlara binilir, silahlar atılır ve unutulmayacak anılara imza atılır.

*Bayramlarda ise namazdan sonra herkes birbiri ile bayramlaşır, daha sonra mahalleler arası silah atışları başlar.

Bilahare ortak hazırlanan yemekler yenir. Yemek çeşidi o kadar çoktur ki herkes daha çok yemek getirmek için adeta yarışır.

Bu arada mahalleler arası davetler başlar. Her mahalle diğer mahalleleri davet eder, yine gidiş gelişlerde silahlar konuşur. 

Giysi olarak kadınlar üç etek giyerler, başlarında tepelik olur; saçlar uzun örülür, bir daldan bir dala sarılıverilirdi.

Kızlar ise gelin olmadan önce tepelik yerine yazma ve altından saçları biraz görünecek şekilde çalınılırdı.

*Kışları köylerde yazları ise belli bir oranda yani 4-5 aylığına yaylalarda geçerdi. Yazın bitişi ile kışın başlangıç noktasında mandıralarda kalındığı da görülürdü. Ancak bu göç ailenin tamamen yaylaya veya mandıraya gitmesi anlamında değildi.

Köyden irtibat kesilmez ve mutlaka bağlantı kurulur, hatta büyükler köyde kalırlardı.

Yayla zamanları öyle estantanelerle doluydu ki, herkes yaylaya gitmek için gün sayardı. 

Çünkü davar ve sığırların çobanlara teslim edilmesinden sonra herkes kısa süre zarfında işini bitirir yayla şenlikleri başlardı. Hatta bazı zamanlarda bu eğlenceler sabahtan akşama kadar devam eder, bir de baksalar ki sığır ve davarları çoban gütmüş ve yerleşim alanlarına getirmiş olarak görülürdü.

Yaylalarda evler göçebeler gibi çadırdan değil bilfiil evlerden (çantı veya taş örme ev gibi) oluşurdu.

Herkesin sürü davarı, sığırı, oğlağı, buzağı olurdu. Çobanlarının yanında köpekler ve o köpeklerin ihtişamı herkesi imrendirirdi. Davarlar yaylımdan dönerken, daha sürü ufuktan gönür görülmez çobanlar tarafından silahlar atılır, yayladaki gençler ve karşı mahallenin gençleri buna mukabele eder ve karşılıklı atış yanlarındaki mermiler bitinceye kadar devam ederdi.

*Kise köylülerin gelir kaynağı olan keçi, tiftik (tüytük), inekler, manda (camız veya kömüş) koyun, kuzu, buzağı, malak (kömüş yavrusu) zaman içinde devletin yanlış politikaları yüzünden yasaklandı (ormanda otlatmadılar-meralara çıkarmadılar) veya nüfus kalabalıklaştıkça ve ekim alanları ve yaylaklar azaldığından köylüler köyden şehre göç etmek durumunda kaldılar.

Yine de hem şehirde, hem de köylerde yaşama istidadı gösteren Yukarıkiseköylüler eskiden olduğu gibi evlerini en muhkem şekilde yapmakta(geydana-çantı-taş örme gibi), ata miraslarına sahip çıkmaktadırlar.

Şehirlerde çalışarak, iş güç sahibi olarak emeklilik hakkına kavuşan kiseköylülerin çoğunlukla köylerine dönmeye başladıkları, devletin daha çok imkan vermesi halinde yeniden köylerde verimliliği geliştirme adına gayret gösterecekleri kesindir.

*önemli bir not:

*Şunu belirtmeden geçmemek lazım. Eskilerde belki fakirlik vardı.Yoksulluk vardı.Ama insanlar,akrabalar ve komşular arasında çok aziz bir yardımlaşma vefa ve insanlık vardı.

Çok yüksek bir ruh ve terbiye vardı.Hani Eshabı-Kiramdan biri bir savaştan sonra savaş meydanını ziyaret ediyor.

Yakın akrabasından biri ağır yaralıdır.Su içirmek istiyor.Akrabası yanında sahipsiz bir yaralının su dediğini duyunca, suyu önce ona ikram etmesini istiyor. Ona götürünce o zat bir yanındakinin sesini duyup önce ona götür diyor. Su üçüncu kişiye varınca vefat ettiği görülüyor .Geri döndüğünce 2. nin ve 1. nin de vefat ettiğini görüyor. Su elinde kalıyor. Ashabı kiram böyle yüce idi.

Eskiden köylülerimiz de öyle terbiyeli,yardımsever ve birbirini düşünürdü.

*Kaynak kişi: Araştırmacı Gazeteci Yazar Mehmet Akyol

LAKAPLAR (Köyümüz halkının incinecek hiçbir lakabı olmadığına inanıyorum. Lakaplar bile köyümüzün güzelliğine güzellik katıyor diye düşünüyorum. Açıkcası köyümüzün aziz insanlarını acaba üzer miyim? diye endişe ediyorum. Yine de lakapların güzellik katacağına inanarak yayınlıyorum. Hemde böylece vefat edenlerimizi de rahmetle anmış oluruz.) ** YOK EFENDİM BİZİM SÜLALE YAZILMAMIŞ BİZİDE YAZ , ŞU YOK BU YOK DİYENLER BERİ GELSİN.**

Kiseköyün sipahiler mahallesi dışında köy halkının hemen hemen soy isimlerinin başlangıç harfi "A" ile başlar. Acur-Acar-Ak-Alkan-Arı-Akbaş-Ayan-Akay,Aksu, Ataalp, Aksan, Aktaş  gibi bunun dışında da Bülbül (temeemetgil), Dağdelen (akkaşgil) ve Gölcük ( adaklar ) aileleri de bulunmaktadır..
Sipahiler Mahallesinden olanlar Sarı-Dağdelen-Yalçınkaya-Ölmez-Kazan-Kılınç-Erdem-Erol-Demircan, gibi Akbulut gibi aileleri de vardır.
****Aşağıda isimleri yazılı lakalplı kişilerin çoğu vefat etmiştir. Bu yazıyı okuyanlar ölenlerin ruhlarına 1 fatiha 3 ihlas okumalarını rica ederim.

• adaklar----------------(mehmedeli-mısdava-erecep)
• alibeygil-------------- (saadet çavuş)
• adıgözeller----------- (erecep-ali )
• ahmatlar--------------(dursun hoca)
• akkaşgil--------------(mısa - berber halipreem- kötüyusuf-idiris-)
• akkuşgil--------------(mısdava)
• aligocagil------------(gallelifeyzi)
• apdıllagil-------------(apdıllamısdava - teyyare)
• avugözgil------------
• ayvacuklugil---------(meemedeli)
• badalgil-------------- (hasan-iskender-osman-ali)
• bekirgil---------------
• cemaligil------------ (mehmet-osman-ahmet-kemal)
• Cimbireligil---------
• çırakgil---------------(ahmet hoca-moturillaz)
• çilahmetgil----------(palaahmet - katip(eski muhtar) mustafa- beyler(akif) - beyhan- haşim - cihan)
• çitigil-----------------(halil)
• çolakgil--------------(meemedeli -patahmet)
• devecigil-------------(haçça gazi meşhur çalpaklı)
• danagözlügil-------(isa)
• davutgil-------------
• daşgafagil----------(karmazakların bir ayağı-
• deleligil-------------
• demürcoogil-------(hacıyakup-mustafa)
• demürcügil---------(garayakup - ıslama goca (rah. mehmet dayı)
• doktorgil------------(dokduraadil)
• eloogil---------------(motursefer)
• eminegil-------------
• gadeligil------------(durmuş-şevket)
• gadoogil------------(nüürü- seyin)
• garameemetgil-----(duran)
• garaseyingil-------
• garatavitgil--------(dursun)
• garıgil aslen durmuşçavuşgil-   (hasanseyin - durmuş hoca )
• garipreemgil---
• garooğlangil---
• gıldırgil--------------(gıldırahmet)
• gırgıreligil----------(gır gır ali - taafuk )
• goceligil-----------(durmuş - akahmet)
• gövemligil---------(löllü ahmet- garaselim - ipreem)
• gurugulakgil------(süslosman-necip-bircan )
• gurumehmetgil--
• guruoğlangil---
• güssügil---- 
• haççagil---------- (haççagazi - haççameyrem)
• halilgil--------------(halil)
• hamzagil-------
• hanimgil-----------(gazigilin gazi bakkal)
• hasangil-----------(yedibela-garagursak-hasanali)
• hasangil-----------(kötübarıt)
• hatıplar------------ (uzun yagup)
• havuzakkıgil------(hafız hakkının oğlu hüseyin- mehmet)
• havuzgil-----------(delipreem)
• hocagil------------(mahmut)
• hopagil------------(ırza - yılmaz-garafaari)
• humagil-----------(garaniyazi)
• ırzagil--------------(üflükçümehmet - mavu-abbas)
• ilikgil---------------(ipreem)
• imamgil---------- (topçeli -elosman- meemedeli-ıramazan - gani)
• ismineendigil ---(garabiber - camaletti - şıhlı)
• kahyagil-----------(ısmayıl-duralı-gadir)
• karabacakgil-----(abdal şevket)
• karadağlıgil-------(kürtşıhlı)
• karamazakgil-----(coruk Yakup, haydar, Akyol sülalesi)
• karamazakgil---- (ıraşit-mısdava, Arık sülalesi)
• keççeligil----------(topçeli-gani-meemedeli-ıramazan)
• kekeceligil--------(devrüş-name)
• kekecomargil---
• keleligil----------
• kocabaşgil-----
• köristangil--------(osman-durmuş)
• körseyingil-------(çelik mehmet-motor ismail)
• körzelif-------
• madanaligil----
• melekgil----------- (haydar)
• memişgil----------
• memükgil-------
• mısagil------------
• mollomoroogil----
• mollaomargil-----
• mollasangil-------
• nuhbeygil----------(nuhbey)
• odabaşlar---------(gaykıseyin - geyali-kör süleymen)
• okkalıgil------------(gemecevdet-okkalıgızı)
• omargil-------------
• onbaşıgil-----------(deyne depe-osman-yusufçavuş)
• osmanaagil-------
• patahmetgil--------(pataamet)
• paşagil--------------
• sancakcıgil---------(hekmet)
• satılmışgil-----------(guru adil)
• sıgıcıgil--------------(mehmet-yusuf)
• şabanoogil---------
• şevketgil------------
• taburmamgil-------(deliimam(durmuş) - bedi- durmuş hoca)
• tahsingil-------------(arap taasim)
• tatargil---------------(hasanseyin-tatarosman )
• tatarosmangil---------(hanimgillerden tatarı hasanseyin-tatarosman-eyip )
• temehmetgil--------(demürcüaamet-mısdava-iresül-dursun)
• tontugil---------------(isa - garaillaz )
• topuziyakgil--------(delidurmuş)
• uzungil---------------(mehmet altun)
• zalifgil----------------(übükyakup)

      Ahmet'ler ve Ademler

• Ak Ahmet             Akaa
• Gara Ahmet         Garaamet
• Kel Ahmet           Kelamet
• Kör Ahmet           Köraamet
• Demirci Ahmet.  Demürcaamet
• Sağır Ahmet        Saaraa
• Löllü Ahmet.        Löllaamet
• Gıldır Ahmet.        Gıldıraamet
• Zanguç Ahmet
• Zoçcuk Ahmet
• Pala Ahmet
• Çamur Ahmet

Adem Aykol : Tontugil

Adem Bülbül : Tememetgil

Adem Yöreci : Zalifgil

Adem Aktaş : Odabaşlar

Adem Akbaş : Garıgil

Adem Bölük : Cemaligil

Adem Aras : Hasangil

Adem Arık : Garamazakgil

Adem Akyol : Taasingil

KÖY KONUŞMALARI

    OZAMATLARI
* Yaylada ilkbaharın en gözelini yaşaruduk.
 * Hava bazan açar bazan bulutlanudu.
 * Gövdeki bulutların saa sola gitmelerine hayretinen bakaruduk.
 * Bazen guvvetli yaamulları dökü döküverüdü Cenabı Allah.
 * Yamur yaancana evlere gaçaruduk.
 * Emme evlerin üsdüde akarıdı.
 * Millet daalardan gabuk, gürgen neyi toplarıdın.
 * Evlerin üsdüne .
 * Kiremüt yerine.
 * Emme gabukdan da akarıdın mubarek.
 * Taha sonraları naylun çıktı.
 * Evlerin üstüne yaamur yaamasın deyi naylun örtmeye başladıla.

 

Tikat tikat: okuyamaduğunuz yilleri fızlı fızlı okumıya gayret edin olumu?

Lüfden Okumadan geçmeyin, Türkçenin ne kadar zengin bir dil olduğu karşımıza çıkıyor.

1	Aalat	Ahlat
2	Aamet, Aameda	Ahmet
3	Aanaşmak	Anlaşmak
4	Aarı	Tarafı (Anuum bi afat bi öösger geldi Hamamdan aarı.)
5	Aarı	Ağrı
6	Aaşam	Akşam
7	Abıca	Amca
8	Abıca emmi	Amca çocukları
9	Abıla	Yenge
10	Acaplamak	Kınamak
11	Acas-Acans	Haber
12	Acep- Acap	Acaba
13	Adirese- Adires	Adres
14	Afat	Tufan, Yağmur
15	Afatlı	Sinirli
16	Afur	Hayvanların saman, ot, yem yedüğü  tahta veya betondan yapılan oluk
17	Aganın - Ağasının	Ağabeysinin
18	Ağartı	Seher Vakti
19	Ağartmak	Tertemiz yapmak
20	Ağdırmak, Aadumak	Bir şeyin üstüne bir şey koymak. oduna gideem)
21	Ağıl	Koyun barınağı
22	Ağırlık	Evlilik öncesi söz kesmek
23	Ağnanmak	At veya eşeğin toprağa yatıp sırtını kaşıması
24	Ağrına gitmek	Gücüne gitmek, dokanmak
25	Ağrını çekmek	Yükünü çekmek
26	Ahacuk	İşte
27	Ak	Beyaz
28	Akdavar	Keçi
29	Aktarmak	Tarlayı ikincikere sürmek, harmanda sapları altüst yapmak
30	Al	Hile
31	Al	Kırmızı
32	Alacanlı	Ölmeye yakın, can çekişen
33	Alagavuk	Bir çeşit yenen ot
34	Alat semet	Üstün körü
35	Aleysan	Aliihsan
36	Algun - Algın	Eski yeraltu su yolu.
37	Alını almak	Birinin huyunu suyunu gizlisini öğrenmek
38	Alınşakı, arın şakı	İki Kaş arası
39	Alma	Elma
40	An- ang	İz, belirti işaret. (bizim tallanın an'ına yanaşma)
41	Anafur	Rüşvet
42	Anater, anatar	Anahtar
43	Anazut	İkisi altta biri üste üç parmaklı ot veya benzeri şeyleri taşımaya yarayan alet
44	Annac - Annaç	Karşı
45	Anuum	Hayret etmek
46	Apartuman	Apartman
47	Apdaslık	Abdest alınan yer
48	Apdılla	Abdullah
49	Apdıraman	Abdurrahman
50	Apıldama, Apalama	Emekleme (böben apıldıyamadımı)
51	Apışmak	Aksilik halinde, tedbirsiz olunca şaşırmak.
52	Apolyo- Apöllö	Hoparlör
53	Apsut - Epsit	Öküz arabasında tekerin topu ve çemberi arasındaki düz, sağlam çubuklar.
54	Aralamak	Kavga edenleri ayırma
55	Aralamak	Temizlemek ( zabahdan beri yıkıyyon taa aralıyamadım)
56	Aralamak	Kapı veya pencerenin açık kalması (gapının aralığından bi bak oğlan geliyomu)
57	Ardı ardıvidim	Çok çalıştım, Durmadan vurdum
58	Argın	Yorgunluk hali.
59	Arık	Yaşlı ,yenmeyecek durumdaki hayvan eti.
60	Arın	Karşısı   - alın
61	Arınşakı	Alın
62	Arıntaşı	Ocaklığın (şömine) arkasındaki yassı taş
63	Ark	Su yolu
64	Aroo- Anuum	Çok fazla (anuum çok oldu yarısını al)
65	Arpalık	Evin yanındaki verimli tarla
66	Aruk, Arık	Zayıf
67	Asbut	Kağnı tekerleği parçası
68	Ataş	Ateş
69	Avara	Boş gezen
70	Avkulama	Azarlama
71	Avla	Çit
72	Avla - Avlağı	Bahçe çevresini ağaçla veya taşla çevirmek
73	Avsu	Yılan sokması
74	Avsulama	Azarlama
75	Avu	Zehir
76	Avul	Evin zemin katındaki boşluk. Veya evin önündeki çevrülü yer
77	Avurt	Yüzün iki yanında bulunan yanaklar
78	Avurt	Ağzın iç kısmı
79	Avuz	Doğum yapan mısmıl hayvanın ilk sütü
80	Ayak yolu	Wc
81	Ayakçak	Ekini turpanla biçerkene ayağa bağlanan çapraz ot demeti
82	Ayan	Apaçık
83	Ayan	Çam veya gürgen ağacının bir iki metreden kesilmiş hali
84	Ayan	Ağa
85	Baaa bahıyon mu sen baa	Bana bak bana (genelde gadunnar söyler)
86	Baara bara	Bağıra bağıra
87	Baarsuk	Bağırsak
88	Badılcan	Patlıcan
89	Bağır	Göğüs
90	Bannak	Parmak
91	Başı bağlı	Evli
92	Başlı	Henüz bitmemiş,
93	Baynımak	Gelişmek, ilerlemek
94	Bazlama	Saçta pişen ekmek
95	Beğler - Beyler	Erkek çocuk için söylenir,küçük bey
96	Beketmek - Bekitme	Bir şeyi kapatma
97	Beleme	Bebeği kundaklamama
98	Belleme	Ayakkabı altına vurulan deri veya lastikten  yarım pençe
99	Belleme	Küfür etmek
100	Bere	Yara
101	Bılantı	Bulantı
102	Bıldır	Geçen sene
103	Bıngıl bıngıl	Boşluk - yımışak
104	Bıt Bıt	Boş konuşan
105	Bızaa	Buzağı
106	Bızalacı	Hamile inek
107	Bi aş git- la aş git	Hemen git
108	Bi sokum - Bi dıkım	Bir parça
109	Bicik - Bicek	İnek yavrusu (buzağı) çağırma. Ge bicek bicek!!
110	Biguruk - Bigıruk	Az, Birazcık
111	Bihamla	Bir hamlede, bir kerede
112	Bili bili bili, kiş kiş kişe	Tavuklara söylenir (gel derken bili bili - kovalarkene kiş kiş kişe )
113	Bimafir	Bir süre
114	Binit	Binecek hayvan
115	Birelleş	Birer birer.
116	Bişi	Bir şey
117	Bişi	Yağda kızartılan ekmek
118	Bişleğeç, Bişleeç	Saçta pisen ekmegi çevirmeye yarayan araç.
119	Bişürme, bişirme, Bişüme	Pişirme
120	Bitük - bitik	Bitmiş
121	Biz	Bir tahtaya çakılı ucu sivri çivi..
122	Bizamat - Bizamatlar	Bir zaman - Bir zamanlar
123	Bizamet	Bir zahmet
124	Boğarsak	İneğin kızgınlık anında tosunlar tarafından govalanması
125	Boğsu	Kalın ve uzun ağaç
126	Bondi	Bidon
127	Boyunduruk	Öküz ve mandaların boyunlarına takılan ağaçtan yapılan alet
128	Boz	Güz sonu belirtisi. Sarımtırak insanlar içinde kullanılır.
129	Böbe	Bebek
130	Böez	Bu kez
131	Böğür	Vücudun yanı
132	Bön bön	Donuk donuk
133	Böör	Yan
134	Bööre bööre	Bağıra bağıra
135	Börtleen	Böğürtlen
136	Börtmek, Börtdümek	Islanmak, haşlamak, uzun süre suyun içerisinde kalması, mantar böddümesi
137	Bucak - Bıcak	Ocağın yannı. Ocak başı
138	Bunar (pınar)	Çeşme , pınar
139	Bura	Burası
140	Burgu	Matkap
141	Burmak - burma	Buruşturmak,bükmek.
142	Buydum	Üşüdüm
143	Buymak -	Üşümek
144	Bük - Bükmek	İkiye katlama - kıvırma  veya hadım etme
145	Büküntü	Karın Ağrısı (Anaaa Gannıma bi büküntü geldi)
146	Bünelek, büğelek, böğelek	Genellikle hayvanlara musallat olan yeşil renkli, arı büyüklüğünde at sineği
147	Bürlemek - Büllemek	Örtmek
148	Büzmek	Çuval ağzını bağlayacak şekilde daraltmak,birleştirmek.
149	Caaş	Eşşek
150	Cam pili	El feneri ampülü veya pil
151	Cambaz	Hayvan Tüccarı
152	Cangıl cungul	Bol sulu
153	Cara, Cuvara	Sigara
154	Carcur	Şarjör
155	Cebelleşme	Uğraşma
156	Celep	Tüccar
157	Celge, cerge	Gölgelik yer (lagafıyı celgiye sok ıçcak çalar)
158	Cember	Kağnı tekerleğini etrafındaki demir.
159	Cember	Yemeni
160	Cenderme	Jandarma
161	Cepri	Zorla
162	Cereme	Ceza
163	Cerge - celge	Güneş ve yağmurdan korunmak için yapılan çalı çırpı
164	Cıba cıba	Sıpayı çağırma
165	Cıbıl	Çıplak
166	Cıbır	Fakir veya kel
167	Cıbır - cıs cıbır	Çıplak, parasız
168	Cıdavu	Kıskanç
169	Cıgırık, cıguruk	Az az
170	Cılbır	Hayvanların boynuna bağlanan kısa ip
171	Cılga	Patika yol
172	Cılga	İnce yol
173	Cılguyasuz, Cılgıyatsız	Şımarık, yüzsüz
174	Cılk	Bozulmuş yumurta
175	Cımbalama	Turfan çalkaladuktan sonra tereyağı çıkması için turfanı eğip sallama
176	Cıngımak	Söz dinlememek
177	Cırnak veya Cınnak	Bahar ayında çıkan yenilebilen ot.
178	Cızlama, cizleme	Sıvı hale getirilen un kuyruk yağlı kızgın sacın üstüne ince şekilde dökülür.
179	Cızlavet - cizlevüt	Lastik ayakkabı
180	Cimbel	Kayalık yer, çakıllı yer (cimbeldepe)
181	Cimbil Cimbil (kip kip)	Şaşkın şaşkın bakmak
182	Cimbil	Ağacın en yüksek yeri
183	Cimit	Susam
184	Cincala	Bir çeşit minik bahar mantarı (bostanlarda olur)
185	Cingan, cingana	Çingene
186	Cirpiden, cirpdek, cirppidek	Birden bire, aniden
187	Cizi	Ekilecek tohum için çizgi oluşturmak
188	Comahat -camaat	Cemaat
189	Coplum	Kayalık uçurum
190	Cuvap	Cevap
191	Cümcük	Cimcik hamuru (kelebek)
192	Cümcük - cimdik	Çimdikleme
193	Cümcük  hamur	Bir çeşit kıymasız mantı
194	Çabut	Kumaş parçası
195	Çağ	Öküz arabasının ot veya sap konulan yeri
196	Çağıltı	Akansuyun akarken çıkardığı ses.
197	Çakıl	Taşlarla örülmüş duvar
198	Çakıldak	Koyun veya keçinin arkasındaki tüye yapışan necaseti
199	Çalma	Yoğurt mayalama
200	Çalma	Hırsızlık,
201	Çalma	Suç atma ( ulan üstüme gara çalma) iftira
202	Çalma	Saz, davul zunna gibi bişeyi çalmak.
203	Çalpalamak	Kirlenmiş bir kabın içine su konularak karıştırılması
204	Çaluk	Sakar
205	Çaluklamak	Kişinin elleriyle bir şeyleri araması
206	Çampalama	Karıştırma
207	Çampara	Parmağa takılarak çalınan bir çeşit çalgı, zil
208	Çantı	Duvar olarak kullanılan tomruk uçlarının kertilerek birbirine kenetlenmesi.
209	Çapaçul	Dağınık
210	Çapaçul	Yoğurtlu madımak yemeği
211	Çapak	Gözün yoğurdu
212	Çapar	Sarışın ve mavi gözlü kimse veya havuç kafalı
213	Çar	Bayanların sırtına aldığı geniş örtü.
214	Çaşuran	Bir çeşit dolması yapılan geniş yapraklı bitki (üzüm yaprağının bayağı büyüğü gibi dikenli gibi bir bitki)
215	Çeç	Harman savrulduktan sonra geriye kalan tahıl yığını
216	Çekel	Saban, pulluk gibi aletlere yapışan çamuru kazımaya yarayan araç
217	Çekelüz	Sincap
218	Çeket	Ceket
219	Çekişmek	Kızmak
220	Çelme	Çelme takmak - köstek olmak
221	Çemkürmek	Karşı gelmek
222	Çente	Çanta
223	Çepel	Karışık tahıl
224	Çepel	Ürünün sapı,küspesi
225	Çepin	Çapalama
226	Çepiş - Çepiç	Geçi yavrusu
227	Çevre	Mendil
228	Çeyil	Taşlık, kumsal yer
229	Çığır	Karda açılan davarın geçtiği yol
230	Çığır	Yenilik
231	Çığsımış	Nemlenmiş
232	Çıkı - çıkın	Azık bohçası
233	Çıkla	Sade, yavan
234	Çıkmak - çıkarmak	Boşanma ( dörpünün gızı gocadan çıkmış)
235	Çıllama -çılladı - cıllama	Bağırma - çığlık atma
236	Çımışkı, çımışga	İnce uzun dal parçası
237	Çırpı	İnce ağaç dalları.
238	Çıtıl	Küçük dal parçaları, Yakılan çalı çırpı.
239	Çiç çiç çibe	Keçilere söylenir
240	Çikin	Çirkin
241	Çikin	Çirkin (çikin ali)
242	Çillenmek	Küf
243	Çilte	Birçeşit urgan (Semere yük sarmaya yarayan uzun çiftli urgan.)
244	Çinti	Hanımların etek üzerine giydiği bol şalvar.
245	Çiten	Ahırda buzağıların konulduğu  bölüm.
246	Çiti	Temiz (köyümüzde çitigil var )
247	Çitilemek	Ovmak
248	Çiy	Pişmemiş
249	Çiy	Eğitimsiz, ham, çabuk yorulan.
250	Çolak	Tek kollu veya  elindeki yere devüren
251	Çon	Kalça, but
252	Çontar	Bir çeşit lakap
253	Çorak pazarı	Kızılcahamam da et satılan yer
254	Çorak	Kurumuş toprak
255	Çotaaltı	Bir tür ekmek
256	Çotakaltı	Külde pişen bir çeşit ekmek
257	Çotuk	Kalın ağaç kütüğü
258	Çotura, boduc, çötüre	Ağaçten testi
259	Çöğmek	Eğilmek
260	Çölmek	Çömlek
261	Çöm	Otur, eğil
262	Çömçe	Ağaç kepçe
263	Çömçü	Testi
264	Çömme	Oturma
265	Çöne	Kısa boylu
266	Çörten	Pınarlarda oyulmuş ağaçtan yapılmış su akan boru. veya demir boru
267	Çövürme	Çevirme
268	Çul	Teliz çuval veya eski kumaş parçaları
269	Çükündür	Şeker pancarı
270	Çüş, deh, gekırı kırı,	Eşeklere söylenir
271	Daban	Sürülmüş bir tarlayı düzlemek amacıyla kalın tahtadan yapılan araç
272	Dahra – tahra	Satır
273	Dakanak	Borç
274	Daklaşmak	Kavga etmek için yapılan söz veya şakalaşmak
275	Dalabetmek	Bir işi severek yapma
276	Dalamak	Köpek ısırması - Isdırganın teması ile oluşan acı.
277	Dalamak	Azar   ( Adam bizi köppek gibi daladı.)
278	Dandiri	Şalvar
279	Daraba	Ahırdaki hayvanları birbirlerinden ayıran tahta engel.
280	Davşan	Tavşan
281	Dayak	Yük hayvanlarının yüklenmesi sırasında deng’in altına dayanan ağaç sırık
282	Dedeci	Dilenci
283	Deh	At, eşek, katır gibi hayvanları yürütmek için söylenen söz, ayak topuklarıyla ya da kırbaçla vurmak
284	Dek dur	Uslu dur (dek dur varıyon yanna)
285	Delipreem	Deli İbrahim
286	Delisen olmuş, delisen gibi	Deli gibi, bi tasası varmış gibi , bir şey saklar gibi
287	Delle	Haa onnar mı delle delle ( evet onlar söyler söyler)
288	Delük	Delik (bondi delüümüş şu bi yapuşduruve)
289	Delüklü	Süzgeç
290	Delürmüş	Delirmiş
291	Dembesti	Deli mi ne?
292	Denebakla	Kurufasille
293	Depelik	Gümüşlü kadın başlığı. Fesin alnına konur üstüne yemeni çalınır.
294	Depetombaz	Ters durma
295	Depme , Depük - Depmük	Tekme
296	Desdire	Testere
297	Deve boynu	Dirsek
298	Devir - devür çövürmek	Ölen birinin borç namazlarının  affı için yapılan bir işlem.
299	Devül	Değil
300	Devür	Devir    (Halıyı bi devürüvö) halıyı deviriver.
301	Deyhora	İşaret etmek, göstermek
302	Dıkım	Lokma
303	Dımla	Damla, az, biraz, eccük, (bi dımla su vesene)
304	Dıngırdatmak	Söz dinlememek
305	Dınnak	Tırnak
306	Di gaylı, de gaylı	Hadi
307	Dibek	İçinde bulgur dövülen taş havan
308	Dibildeme	Meşgale, uğraşmak, yaşadığını ifade etmek gibi  (needelim garıgoca dibildeyip duruyoruz.)
309	Diğdürmek	Bebekleri ayaktan işemesi
310	Dimbildeme	Kımıldamak,
311	Dinelek	Salak
312	Dingil	Ağacın en yüksek yeri
313	Dingildeme	Bir canlı ya da, bir nesnenin düşecekmiş gibi değişik yönlere sallanması
314	Direcen	Yıkılmaya yüz tutan çatı, duvar vb. şeylere ağaçla yapılan Destek, payanda
315	Diya diya, ihi	İşaret etmek (gurda gurda ta deyhorda, ihi la diya diya)
316	Diyneme	Dinleme
317	Diyren	Demirden yapılan ikiden fazla parmağı olan ot  taşımaya yarayan alet
318	Dize, diyaza	Teyze
319	Dokumak	Meyve toplama - halı kilim kumaş dokuma - birde kadınların hafif küfürleri
320	Dolak	Kaşkol, atkı
321	Dolapsak	Gancıişşek arayan erkeeşşeen hareketleri
322	Domatisme	Romatizma
323	Dombara	Davul gibi
324	Dombili	Şişman
325	Don	Saman taşımak için kağnının etrafına gerilen tiftik  dokuma
326	Don yağı	Hayvan iç yağını eriterek yapılan yağ.
327	Donuzluk yapmak	Yaramazlık yapmak
328	Dooru	Doğru - Şu yoldan ( deyho arşı talla dooru git dooru)
329	Doruklu	Doldurup taşırma ( iki doruklu bi silme)
330	Dökülekalma emi	Kızınca söylenir
331	Döküm dökmek	İnsanlardan gelirleri oranında para toplanması.
332	Döl	Koyun veya keçi yavruları
333	Dölenmek	Yeri rahat - rahat etmek
334	Dömbürdek	Deli gibi, mal deyne gibi bişe şey
335	Dörpü	Bir işe engellemek veya birinin önüne geçip takılmak gibi.
336	Dörpü	Eğe
337	Dövecek	Havanda ezilecek malzemeleri ezmeye yarayan ucu topuzlu araç.
338	Döveç	Ağaçtan havan
339	Duma	Nezle
340	Dumaa tutma	Nezle
341	Durana, duranim	Durhamın
342	Düğürcük	İnce bulgur.
343	Düneen	Dün
344	Dürmek	Bez türü şeyleri katlamak,düzeltlemek veya işini bitirmek.
345	Dürü	Çeyiz
346	Düşümüşüvörsün	Düşersin
347	Düzen	Alet edevat, ev eşyaları
348	Ebe	Babaanne-Anneanne
349	Eccük	Azıcık
350	Edik, edük	Bebe ayakkabısı
351	Edük	Ayakkabı
352	Efildeme	Hafif rüzgar
353	Eğirme	Fengere ile yünü çevirerek ip haline getirmek.
354	Eğlenmek - zeklenme	Dalga geçme
355	Ekenek	Ekilen tarla
356	Ekmaamuru	Kuruekmekten yapılan yoğurtlu yemek
357	Ekmekaşı	Gevremiş ekmek üzerine sulu baharatlı terbiye dökülmesi
358	El, İl	Yabancı
359	Elcek	Tırpan kolunda tutmaya yarayan küçük tahta.
360	Ellik	Eldiven
361	Ellik	Eldiven
362	Eme yaramak	Faydalı olmak
363	Emeği korutmak	Yapılan işin zarar etmemesi.
364	Emenme	Üşenme
365	Emük	Sinsi gibi bir şey
366	Emüşük	Süt kardeşler
367	Endüügün, İndügün, Öndüügün	Dünden daha önceki gün
368	Enerem olsun bak	Son kez söylüyorum
369	Entari - Enteri	Kadınların giydiği uzun etekli giysi.
370	Enük	Köpek yavrusu
371	Er	Erken
372	Erecep, İrecep	Recep
373	Eresül	Resul
374	Erinmek	Üşenmek,
375	Erkeç	İri erkek keçi
376	Erük	Erik
377	Esame -esamesüz	Varlığım ile yokluğu önemsememe
378	Eseletin	Gerçekten
379	Esger	Asker
380	Essah	Gerçek
381	Esvap, urba	Elbise
382	Eşinme- eşin	Baarma çaarma ( ne eşinip duruyonla)
383	Etvayi	İtfaiye
384	Evecen	Aceleci
385	Evermek	Evlendirme
386	Evlek	Küçük ölçekli tarla
387	Evsüetek	Kadın, kız
388	Evsük	Eksik
389	Evsüklü	Kadın - kız
390	Eyecen	Arpa, buğday ve buna benzer bitkilerin kılçığı. İlerler ama geri dönmez.
391	Eyevü	Kaburga kemiği
392	Eyip	Eyüp
393	Eyisi	İyisi
394	Eylen	Bekle
395	Eysıran	Hamur kazımaya yarayan ağzı geniş ve inceltilmiş demir parçası
396	Eysi	Yanan odun
397	Eyşi	Ekşi
398	Eyşi Hamur	Hamur mayalamak amacıyla saklanan mayalı hamur
399	Eyşili	Ekşili ( bi çeşit yemek )
400	Eytiyaç	İhtiyaç - Hacet
401	Eytiyaç	Ormanda ağaç kesilmesi için verilen belge
402	Ezelde	Biliyordum
403	Ezzare	Ejderha
404	Fadime	Fatma
405	Fehimetmek	Anlama
406	Fengere	Yün eğirmeye yarayan alet
407	Fer	Derman ( la golumun ganadımın feri kesilivediya la)
408	Ferik	Civcivlikten çıkmış yumurtlama çağına gelmiş tavuk
409	Fıldırdak	Hareketsiz duramamak, sürekli hareket etmek, veya iki yüzlü
410	Fışkı	Hayvan gübresi
411	Fışkı	Avulun yanacak süprüntüsü
412	Fızlı fızlı, hıpızlı	Hızlı hızlı
413	Filike	Çeşme
414	Fingirdeme	İçin içi sürekli gülme.
415	Fistan	Kadınların giydiği boydan boya uzanan bütün giysi.
416	Fistan	Elbise
417	Fişek	Yayık içderisindeki yoğurt ve yağı ayırmak için kullanılan başı topuz bir araç
418	Fişekleme	Kışkırtma
419	Fitirdemek- fitirdek	Oturduğu yerde duramamak, hareketlilik
420	Fiyan	Beddua (Fiyan'na ye emi)
421	Folluk	Tavuğun yımırtlıyacağı yer.
422	Fren dud may veri yu du.	Firen tutmuyordu.
423	Gaaş gaaş gidesice	Bir çeşit Beddua (Gaaş Gaaş gidesice)
424	Gaaşalak -Ganşalak - Gıışalak	Yenen bir mantar
425	Gaaşdak	Devrülmek. Düşmek. Kesilen kavak ağacı gibi.
426	Gaç	Kaç (tane veya saat anlamında) veya sıvışmak.
427	Gada- Gadanak	kadar (cıkgadana bi ekmek ve oolumla gannım gıyıldı.)
428	Gadak	Çivi
429	Gadanak	Az az
430	Gahil	Tasa, husa
431	Gahillenmek	Üzülmek
432	Gak - kak	Meyve kurusu
433	Gakırdak	Kavrulan iç yağ.
434	Galan	Artık
435	Galdurmak- galdumak	Kaldırmak
436	Galet	Kusur
437	Galet	Kötü söz
438	Gallavi	Kuvvetli
439	Gamit	Zayıf, cılız
440	Ganeere	Yalaka
441	Gap ge	Getir
442	Gapcuk, gapçık	Tohumların dış kabuğu
443	Gapış- Gapışma- Gapış gapış	Hızlı - yarış etme - birşeyi yerken hızlı hareket ederek çabucak bütüme.
444	Gaplumbaa - tosbaa	Kaplumbağa
445	Gara çalma	İftira atmak
446	Gara Nasdik, Garalasdik	Lastik ayakkabı
447	Garagavuk	Baharda toplanıp yenen bir ot.
448	Garaltı	Çatı altı
449	Garaltın kalksın	İlenç beddua
450	Garık - karık	Bostanda sebze ekilen bölümler.
451	Garınyaa	İşgembenin üsdündeki yağ
452	Garışagalmış	Derin Uykuda veya hasta
453	Garışmış	Karışmış
454	Garimce	Karınca
455	Gartlak	Tulum
456	Gaş	Semerin önüdeki çatal ağaç
457	Gaşlık, kaşlık	Balkon
458	Gat	Adet (bizim gıza iki gat yorgannan beş gat yatak vedim. Gibi)
459	Gater	tek tek, veya sıra sıra
460	Gatık	Tulum peyniri
461	Gatlı	Kat Kat
462	Gavi	Sağlam ( ipi gavi dutla ) Üstüne gavigiy üşüdüsün
463	Gavil	Anlaşmak
464	Gavil, gavletme	Yaranın su toplaması
465	Gavlamak	Deri suyulması veya ağaç gabuğu soyulması
466	Gavuç	Yatağa işeyen
467	Gavuk	Devamlı hasta gibi, iki büklüm gibi gezen, sümsük
468	Gavurga	Buğdayın kavrulmuşu
469	Gavut	Ahlatın öğütülmesi Un hali
470	Gavut	Leblebi unu
471	Gavut	kurutulmuş ahlat unu
472	Gayfe	Kahve
473	Gayıt	Yemek
474	Gayıt yapma	Yemek hazırlama
475	Gaykıla gaykıla	Yayıla yayıla
476	Gaykılmak	Yangelip yatmak
477	Gaykılmak	Arkaya yaslanıp, rahat bir şekilde oturmak
478	Gaylın - gaylı	Artık, bundan sonra
479	Gayma	Para
480	Gayrak taşı	Biley taşı
481	Gayz	Gız
482	Gazel	Kuru yaprak
483	Ge ge	Gel
484	Gebiiiiiili bilibili	Tavuklar yemlenirken söylenir
485	Geçgeyin	Çok geç, gece yarısı
486	Gege	Samanlıkta ot yolmaya yarayan çengel biçiminde saplı araç
487	Gelip durudu.	Geliyordu
488	Geliyon,	Geliyorum
489	Gelümülüvörsen, gelüsen	Gelirsen
490	Gem	Atı yönlendirmek için ağzına takılan demir araç
491	Geme	Ön dişlerinde şekil bozukluğu olanlar için kullanılan bir deyim
492	Gemük	Kemik
493	gemük	Kemik
494	Geş geş	İnekleri çağırmak. (ge gızım geş geş r)
495	Getü - Getürme	Getir  - Getirme
496	Gevmek	Çiğnemek
497	Gevük	Ağızda çiğnenen lokma
498	Geyaali	Geyik Ali
499	Geycek, üsbaş	Üzerimize giyilen çamaşırların genel adı
500	Geydana	Duvarın dikine kullanılan ağaçların boşuğuna tuğla veya taş konulması
501	Gezelemek	Sarsılmak
502	Gezik	Sığır gütme sırası
503	Gı	Kız
504	Gıcık	Kuzu yapmayan koyun.
505	Gıcık	Sinir Bozan
506	Gıdı	Kozalak
507	Gıdı	Çene altı
508	Gıdı gıdı	Gıdıklama
509	Gıdım Gıdım	Az az
510	Gıez	Kız
511	Gındap	Sağlam keten iplik.
512	Gıptı - kıptı	Cimri
513	Gıremise	Beşibiryerde de denilen gelin ve genç kızlara alınan ziynet eşyası, altın
514	Gırışa kalma	Yorgunluk, uyku hali
515	Gırklık	Koyunların yününü kesmeye yarayan makas biçimli alet.
516	Gısım, Gısımlamak,	Avuçlamak
517	Gışmuntu	Kuşburnu
518	Gıvanmak	Sevinmek
519	Gıvırdım, kıvırdım	Çeyizdeki malzemeler
520	Gıvrak gıvrak	Hızlı hızlı
521	Gıygana	Omlet
522	Gıymuk	İğne gibi ince odun parçaları.
523	Gıyuk	Aralık, ( gapı gıyuk galdı örtün ) veya delük
524	Gızansak	Gunnacı, ganere
525	Gızgarı	Erkeklerin eşlerine hitap ederken söylerler
526	Gızgarı	Gocıya gitme canı çeken gızıng anasına hitabı (gızgarıııı nediyong) gibi
527	Gızılca	Kızılcahamam
528	Gideeemin	Gidelim
529	Gidimidiveme bakaam	Habersiz gitme bakalım,
530	Gidişmek	Kaşınmak
531	Gidiyon, varıyom	Gidiyorum
532	Goca	Yaşlı saygıdeğer kişi
533	Goca	Yaşlı
534	Goca	Evin irkaa (evin direği erkeği buba, adam, herif)
535	Gocacuk	Semerdeki egri demir
536	Golan - kolan	Semeri eşeğin beline tutturmak için bağlanan ip veya kuşak
537	Gonak	Kafadaki yapışmış kepek, tongra
538	Gonşu	Komşu
539	Gopça	Düğme
540	Gortlangoca	Salyangoz
541	Gosgoslanmak	Böbürlenmek, kendinde olmayan şeyleri varmış gibi görsetmek
542	Gostak Gostak	Zengin yürüyüşü, böbürlenme
543	Gov, kov	Dedikodu
544	Govatlı, govvatlı- govetli	Kuvvetli
545	Govuk	Ağaçların çürük oyuk yerleri.   Hastalıklı
546	Goyultmaç	Koyun sütünden yapılan bir yemek
547	Goyveme	Bırakma ( La şu bebiyi dut goyveme)
548	Göce	Yıkanmış,dibekte dövülmüş,kabuğu alınan buğday.
549	Göcen	Davşan yavrusu
550	Göden	Gömleğin ucu
551	Gök	Yeşil
552	Gök	Ham olgunlaşmamış meyve
553	Gök yeşil	Yeşilgan (yeşil kertenkele)
554	Göken - köken	Gökhan
555	Gölük	Eşşek
556	Gömbe	Sıcak külde yapılan ekmek
557	Göve gelmek	Hayvanların boğaya gelmesi, üreme isteği
558	Gövermiş	Morarma, rengi dönmüş
559	Gövermiş	Filizlenme ( Arpalar gövermiş)
560	Gövlez	Yavru Köpek
561	Göynek	Gömlek
562	Gözel şey	Hata yapan kişiye kinayeli söylenir
563	Gözer	Tahılların elenmesi amacıyla kullanılan iri gözlü araç
564	Gudurmak, guduruk	Yaramazlık yapmak
565	Gulaatözü	Kulak arkası
566	Gullep	Kapı yada pencerelerin açılıp kapanmasına yarayan alet
567	Gumar	Kumar
568	Gumuris, Gominis	Kominist
569	Gundak	Kedi yavrusu
570	Gunnacı	Yavrulayacak kedi veya gölük
571	Gupey	Av köpeği
572	Gurna, Gunna	Pınarın çeşmesi
573	Guruluk	Kuru hayvan gübresinin ve küçük yongaların toplanıldığı yer.
574	Guruşun	Kurşun
575	Guş nasdiği	Sapan
576	Guymak	Koymak.
577	Guytu - kuytu	Gizli yer
578	Guyulmak	Bir yerin ağrıması (dişim bi guyuldu duramadım)
579	Guz	Fazla güneş almayan, özellikle kuzeyde kalan kısımlar
580	Güççük	Küçük
581	Güdükleme	Kısa deynek
582	Güldürtü	Gürültü
583	Gülü	Hindi
584	Gümbül	Patates
585	Gümbüllü gıyma	Patates ve bulgurdan yapılan yemek.
586	Güpdek - gürpüdek	Hızlı, bir anda
587	Güveyi	Damat
588	Güz Koymak	Hasadı kaldırıp işlerini bitirmek
589	Haaha	Öyle
590	Haber sal	Haber gönder
591	Hacat	İhtiyaç
592	Hakgatten	Hakikaten
593	Hakla	Tahıl ölçmeye yarayan tahta veya metalden yapılan araç
594	Halipreem, haripleem	Halil İbrahim
595	Halkolmak	Türemek
596	Hamaylı	Muska
597	Hambar	Anbar
598	Hamlama	Çalışmaya alışık olmayanın yorulması.
599	Hapaz	Avuç
600	Harabatı	Sorumsuzca harcama yapmak, savurganlık
601	Hatıl	Döşeme altlarına konulan kalın tahta
602	Havuz	Hafız
603	Havuzakkı	Hafız Hakkı
604	Hayat	Evin arası
605	Hayrat	Karşılığı Yaradandan beklenilen çeşme, cami, okul vb şeyler.
606	Heç olmasın	Boşa gitmesin
607	Heçetmek	Boşa gidermek
608	Heela	Evet
609	Heğbe	Heybe
610	Hela, Kenef,	WC ( Yüznumara, tufalet, apdaslık )
611	Heleşe	Eğlence, Şamata
612	Helke	Bakir ve alüminyumdan yapilmis su tasima kabi.
613	Hereni	Büyük tencere
614	Herif	Adam
615	Herk	Nadas, tarla sürme
616	Hest, Keys,	Koyunlara söylenir ( gıdı gıdı gıdı- o ya ya)
617	Heykirmek	Ürpermek, irkilmek, aniden kasılmak
618	Hıl hışıl	Çerçöp
619	Hınkırmak	Sümkürmek
620	Hırkdak	Aniden
621	Hırkkıdan	Tıpatıp, ölçüsüne uygun
622	Hırtlaştırma	Sıkı düğüm, sıkıştırma(gıyuk galmasın gapıyı hırtlaştu)
623	Hışıl	Yere dökülen ağaç yaprakları, gazel
624	Hoda	Bir çeşit ağaçla oynanan oyun
625	Hodul	Kaba saba
626	Hokra	Bükelek sineğinin hayvanın derisinin içindeki larvası
627	Hokurdamak	Balgamlı öksürük
628	Homşulamak	Hafifce sıkmak
629	Hongurdaklı	Hastalıklı, sümüklü
630	Hor Hor	Bol bol
631	Hora Geçmek	Memnuniyetini belirtmek
632	Hora geçti	İyi oldu
633	Horanta	Aile halkı
634	Horkut	Korkunç
635	Hormut	Bir çeşit yenen kök
636	Hot	Kalça
637	Hoyrat	İşine devamsız
638	Hozurdanma	Ağzının içinden konuşmak
639	Hozurtu	Kulağın içinden uğultu biçiminde sesler gelmesi
640	Hödük	Aptal
641	Hörsembe	Yakışmayan kıyafet
642	Höşür Höşür	Sıcak, Kaynar
643	Humayın	Beyaz 2.sınıf pamuk bez
644	Humaylı	Bir çekit kumaş
645	Husa	Tasa, gahil
646	Husa	Birşey için üzülmek
647	Husa	Evhamlanma
648	Iğıl ığıl	Yumuşak
649	Ildır ışık	Aydınlık
650	Imbıl ımbıl	Ağır ağır
651	Iraamet	Yağmur, rahmet
652	Irabıtalı	Düzgün, dört dörtlük
653	Iramak	Uzaklaşmak
654	Iras	Rast gelme ( ısbaalara giderken kamala ırasladım)
655	Iravak	Hamur tatlılarının koyu şerbeti.
656	Irgalama	Sağa, sola sallanmak
657	Irıp	Düzen
658	Irza	Rıza
659	Isbaalar	Sipahiler
660	Islı	Islak bekleyen ürün yada su içindeki ürün
661	Ismarıç	Ismarlama
662	İbik	Uç
663	İbük Yagup	İbik Yakup
664	İcçak, iccak, ıccah	Sıcak
665	İdare	Lamba (Eski)
666	İğe	Kaburga kemiği
667	İğecen	Kuru ot başağı.
668	İhi	İşte
669	İiine	İğne
670	İlbade	Bir çeşit bayan elbisesinin üst kısmı
671	İlehen	Leğen
672	İlenç	Beddua (yıldırımlara şeş gelesice)
673	İlik	Düğme
674	İlimun	Limon
675	İlimun	Leman
676	İliya, İleya	Öyle ya, değil mi?
677	İlkin	Önce
678	İnce dalaz	İnce yapılı
679	İntaap	İltihap
680	İpreem	İbrahim
681	İpti - İpdin	Önce
682	İreçel - ireçil	Reçel
683	İredo	Radyo
684	İreeme	Rahime
685	İreşide	Raşide
686	İrkilmek	Ürkmek
687	İsmineendigil	İsmail Efendigil
688	İşlik	Gömlek
689	İşşiik	Eşşek (İpreem gölüü bi sula ge)
690	İtişmek	Sürekli uğraşma
691	İttireseği	Göz kenarında çıkan sivilce
692	İvgün - evgün	Aceleci
693	İysiran, eysiran	Hamur kazıyıcı
694	İzinneme, İzinname	Resmi nikah
695	Kabalak	Ormanda dere kenarında yetişen yenebilen bitki. Dolması yapılır.
696	Kadak-gadak	Çivi
697	Kakırdak	İç veya kuyruk yağının sızdırıldıktan sonra geriye kalan posası
698	Kakuç	Zobanın altını bi kakuçlayın
699	Kamal	Kemal
700	Kanırmak - Kanırtmak	Zorlama, Eğmek
701	Kanlıca	Kavuniçi renkli yenen bir mantar cinsi
702	Kanmak	Susuzluk anında içilen suya doymak
703	Kaşıklaa veya Gaşuklaa	Tahtadan yapilmis duvarlara asilan kasik koyma isine yarayan araçtir
704	Katımuk	Katılaşma
705	Kavil - gavil	Söz
706	Kazımuk	Sütün kaynadıktan sonra tencerenin dibindeki nefis tortu.
707	Kedilik	Evin, ahır (dam) ile davar damı yanındaki boşluk
708	Kelem	Lahana
709	Kelle	Ekin başağı
710	Kelpetün	Kerpeten
711	Kemre, kerme	Hayvan gübresi
712	Kendürük	Hamur tahtasının altına konana deri
713	Kendürük	Tüyü alınmış deri (Eskiden üzerinde bulgur yaparlardı)
714	Keperük	Kepeklenmiş
715	Kerç etmek	Darılmak
716	Kerri, doha, gah	Öküzlere söylenir
717	Keseden gitme	Kısayol
718	Kesek	Topak
719	Kesenden gitme	Kısayol
720	Kesene	Götürü usulü
721	Kesmük	Düven sürülüp ekin alındıktan ve çalkalandıktan sonra kalanlar
722	Keş	Topak haline gelmiş kurutulmuş peynir.
723	Kevgür	Süzgeç
724	Keyli	Böyle
725	Kıran	Ölümcül hayvan hastalığı
726	Kırı gibi	Eşşek gibi
727	Kırıdak	Urbayı geyip hava atma
728	Kırkma, gırkma	Traş etmek
729	Kimipti	Kim önce
730	Kirellik	Banyo
731	Kiremüt	Kiremit
732	Kiren	Kızılcık
733	Kirez	Kiraz
734	Konak - gonak	Yemek verme sırası
735	Kotarmak	Yemeği tencereden boşalmak
736	Köfür köfür	Sıcak havada esen serin rüzgar
737	Köm	Gömme işi. (neceetdünü kömdünüzmü=Necatiyi defnettiniz mi)
738	Kömüş - Camız	Manda
739	Kömüşboku	Siyah parlak cam tipli bir taş.
740	Kösdek	Bir hayvanın otlaması için bir yere bağlanması
741	Kösmek	Vurmak
742	Kösüle kal	Büzülüp kal
743	Kösüre	Kesici aletleri bilemek için kullanılan yuvarlak bileyi taşı.
744	Kösüre	Kösele
745	Köy göçüren	Ekinin içinde yetişen zararlı ot.
746	Köz	Kızarmış kömür
747	Kuş nasdiği	Sapan
748	Kuşene	Küçük tencere
749	Kuzuluk	Ocaklığın altı.
750	Külah	Başlık, bere
751	Külçe	Küçük bazlama
752	Küllük	Hayvan Gübresinin atıldığı yer.
753	Külük	Balyoz
754	Künge	Ufalmış ve kurumuş hayvan dışkısı ve odun parçacıkları (ocakta yakılır)
755	Kürtün	Karın rüzgarın etkisiyle biryeri doldurması
756	Kürük	Kulağı kesilmiş.
757	Küskü	Kalın sopa (kapı arkalarına dayamak için konulurdu)
758	Küştüre	Tahtanın yüzünü düzelten alet
759	Küt	Ayakları tutmayan
760	Küt	Felçli
761	Küydelemek	Fırlatmak (yokardan aşşa küydeler atarın şindi)
762	La oolum düşümüşüvon	Çocuğa öğüt
763	Lımbırtdak	Yavaşdan - usulca
764	Macar	Erkek manda
765	Madara etme	İstenmeyen durum
766	Madırga	Usta çekici
767	Mal deynee	Salak
768	Malak	Manda yavrusu
769	Malamak	İneğin böğürtüsü
770	Mancar	Yenilen bir bitki, kavurması iyi olur
771	Mane vemek	Küçüseme gibi - beğenmemek
772	Mavu	Mavi
773	Mayasur	Basur
774	Mayha, mahi	Panayır
775	Mayhoş	Ekşi
776	Mayıs	Hayvan gübresi - fışkısı
777	Mayışmak	Gevşemek
778	Mazarat	Yaramazlık yapmak
779	Meemet	Mehmet
780	Meersimemek	Önemsememek
781	Meh, me, müh	Al
782	Memişga	Pişmiş hamura tereyağ şeker dökülüp yinü
783	Menevre	Yolunu bulmak, işini bilmek
784	Merdiman	Merdiven
785	Merkep	Eşşek
786	Meşakgat	Zorluk , sıkıntı
787	Met	Çelik çomak oyunu
788	Meymenet	Yüz şekli
789	Meymenetsüz	Lüzumsuz,işe yaramaz
790	Mezellik	Mezarlık
791	Mığhtar	Muhtar
792	Mındar	Besmele çekilmeden kesilen hayvan
793	Mısdava	Mustafa
794	Mısga	Muska
795	Mısmıl	Mundar olmayan
796	Mızıklama - vızıklama	Vaz geçme
797	Mintan, göynek, ilbade	Gömlek
798	Miti	Ufak defek
799	Motur	Traktör
800	Mucur	Bir ölçeğin dörtte biri
801	Muğallak - Muallak	Ortada kalmak
802	Muhanet	Muhtaç olunan kişi (Yaradan merde de namerdede muhanet etmesin)
803	Mukayet olma	Koruma
804	Mutaç	Muhtaç
805	Muzur	Yaramaz
806	Münkür gelmek	İnkar etmek
807	Müsürüf	Savurgan
808	Müzevir	İnatçı, arabozan
809	Naadan	Hatır yıkan
810	Nacak	Küçük balta
811	Nafıt- Nofut	Nohut
812	Nakıs	Aksi
813	Namlı	Tırpanla biçilen ve sıralı bir şekilde yerde yatan ekin desteleri
814	Nane	Hata gibi bir şey veya hafif kusur veya şakaletin.
815	Navu bi tasamusamu va	Bişimi va
816	Navu, neu	Bişimi va
817	Neciyet	Naciye
818	Neççen, Netçeng	Ne yapacaksın.
819	Needecen	Ne yapacaksın.
820	Neediyon	Ne yapıyorsun
821	Nembeen	Ben bilmiyorum
822	Neminazım	Doğrusu -  işine gelmez neminazım.
823	Nesibetsüz	Terbiyesiz
824	Neşolsa	Nasılolsa
825	Neşşşt, Heşt	İneklere söylenir (heşt, neyş, geşgeş)
826	Nişabak	İşaret
827	Nobal	Vebal
828	Nodul	Üngenderenin ucunda bulunan ucu sivri çivi
829	Nüzül	Felç
830	O takkada	O dakikada
831	Ocak	Üfleyerek iyileştirdiğine inanılan kişilere verilen ad.
832	Ocak	Bostanda sebze ekilen bölümler.
833	Ocaklık- ocak	Şömine
834	Oğlanlık olma	Havale geçirme
835	Ok atma	Pay etme
836	Ok	Kağnı ile boyunuduruk arasındaki çatal ağaç
837	Oklaaç	Oklava
838	Okutma	Hocaya gitme
839	Oluk	Çeşmeden akan suyun toplandığı yer.
840	Onaçça	Düzgünce
841	Onarmak	Dövmek
842	Onarmak	Temizlemek (Gadun kelliyi onardınmı)
843	Onarmak	Tamir etmek
844	Ondan keyli	Ondan sonra
845	Ondurmak	İyi yönde yardım
846	Onmaduk	Sonradan görme
847	Onmak	İyi duruma gelmek
848	Ooşalamak	Ovalamak
849	Ordan aarı	O taraftan
850	Ortancıl	Büyüğün küçüğü
851	Osmannı	Ağır, oturaklı,  hatırlı, kadınlar için söylenir.
852	Ossamanı	İlkbahar
853	Oşkiş	Köpeği kışkırtma, saldırtma sözü
854	Otumacı	Misafir
855	Oturu düşme	Kendi isteği ile kocaya kaçma
856	Ovakıtları	O zaman
857	Oyulgama	Yamayarak dikmek
858	Oyulgama	Kabaca dikme
859	Ozamat	O zaman
860	Öbek	Saman veya ekin yığını
861	Öcüt, öncüt	Borç
862	Ödlek	Korkak
863	Öfelek, efelek	Geniş yapraklı bir bitki, heryerde olur
864	Öğülceme	Kusacak gibi olmak
865	Öğürmek	Hastalıktan dolayı ksuma durumu
866	Öğüt - öğütme	Midesi alarak yeme.
867	Öleme	Saklambaç
868	Öllüğün körü	Tersleme sözü
869	Öndüügün	Önceki gün
870	Öösger	Rüzgar
871	Örüklü	Doldurup taşırma
872	Össehet - Össahat - össeet	Hemen
873	Öteki ev	Yan oda, kışlık oda
874	Ötürmek	İshal (genelikle hayvanlar için kullanılır )
875	Övüt	Un öğütme
876	Övüt	Öğüt vermek (nasihat etmek)
877	Özemek	Katı yoğurdu su katıp kaşıkla karıştırmak
878	Pala	Kalın bez örtü
879	Pala	Gösterişli
880	Palta	Balta
881	Pat	Ani
882	Patoz	Harman makinası
883	Pavkırmak	Köpek havlaması  - veya çok sinirli bağırma (pavkurma lan)
884	Pavluka	Fabrika
885	Payanda	Desteklemek amacıyla yanlardan dayanmış direk.
886	Pazı	Bir bazlamalık hamur
887	Pelese	Çöplük gibi yerler veya korkulabilecek yerler
888	Pelit	Meşe palamudu
889	Pesende	Başkasının emrine girmek, korunması altında olmak
890	Peşit	Peşin
891	Peşkir	Havlu
892	Pey	Peşinat
893	Pırtı	Kumaş
894	Pıs - pısmak	Oturmak veya saklanmak
895	Pirşenbe	Perşembe
896	Pörtletmek	Göznü iyice açmak (gözünü pörtletme lan)
897	Pöyrek	Böbrek
898	Pöyrek	Beton Su borusu
899	Purç	Ağaç üzerindeki asalak ot (ökse otu)
900	Pus	Sis
901	Pür	Gürgen dalı
902	Pürçek	Dağınık Saç
903	Püsküüt	Bisküvi
904	Ramuk, Yamuk	Traktör Römorku
905	Ruf	Ruh
906	Saar	Sağır
907	Saçı, saçu	Düğünde takılan takı veya başka malzemeler
908	Sağmal	Sağılan hayvanlar için kullanılır
909	Sal	Gönder
910	Sal, sal tahtası	Tabut  ( Böbeler salımdan dutmasın )
911	Salım	Salgın hastalık
912	Salım	Giderleri eşit paylaşım
913	Salım	Ortak fayda sağlayacak bir iş içim para toplama
914	Salma	Para toplama
915	Samallık	Samanlık
916	Samut	Sağır, dilsiz
917	Sapaladı	Şaşırdı
918	Saplı	Kepçe
919	Sargın- sargun	Dostluk
920	Savsalamak	Telaşlanmak
921	Saya	Avlunun çatısı
922	Saya	Evlerin girişinde bulunan ve ana bölümlere geçişi sağlayan bölüm
923	Sayıntı	Saygı
924	Sehet	Saat
925	Seklem	Yünden yapılmış çuval
926	Seme	Sersem, şaşkın
927	Seme	Uyku yeni kalkmış hal.
928	Sergen	Raf
929	Sergendegezen	Fare
930	Sergü	Yıkanmış tahılları kurutmak için kilim, hasır gibi örtülerin üzerine serilmesi
931	Seydamet	Seyyit Ahmet
932	Seyin	Hüseyin
933	Seyirtmek	Koşmak
934	Seyricek Düşmek	Bozulmaya yüz tutan etin kurtlanmadan önce üzerindeki sinek yumurtaları
935	Seytanım	Seyyit hanım
936	Sıracalı	Yaramaz
937	Sıyır	Sığır
938	Sıyır sıyır	Yılanın otların arasındaki sesi gibi.
939	Sıyırmak - sıyır	Tabak veya tencerinin dibini ekmeklemek veya bannaklamak.
940	Sıyruk	Deli gibi bir şey.
941	Silme	Doldurma
942	Sin sin	Hıdırellez veya düğünlerde ateşten atlama
943	Sini	Tepsi
944	Sinmek	Yağmurdan garalatıya kaçmak
945	Sinmek	Elbiselerin koku emmesi (anuu üsdüne duman sinmiş)
946	Sinmek	Saklanmak
947	Sirke	Bit veya kene yavrusu
948	Sirke	Bildiğimiz zalata veyahutda turşuya gonulu
949	Siymek	İşemek
950	Soğuk guyu	Lastik ayakkabı
951	Somun	Ekmek
952	Sorak	Ekmek ve şekerin çiğnenip tülbentte böbiye emzik niyetine verilmesi.
953	Sordu	Emdi, bitirdi
954	Sormak	Hepsini bitirmek
955	Sorutma	Şaşkın bakma , dinelme
956	Söbe (Söbe suratlı)	Oval
957	Sömürme	Kemiğin iliğini emme gibi.
958	Su kavletmek	Herhangi bir yerin çarpma veya ezilme sonucu su toplaması
959	Sumsuk	Yumruk,
960	Sundurmak	Vermek. Gizlice vermek
961	Suruk, Sırık	Öküz arabasıynan otneyi daşunukene, dengiyi sağlamak için kullanılan ağaç.
962	Susa	Yol
963	Suvan, soan - sovan	Soğan
964	Suya bakıtma	Hocaya gitme
965	Südüyutma	Yoğurt mayalama
966	Sülüüketmek	Her şeye tenezzül etmek.
967	Sümsük	uyuşuk davranan, miskin, aptal, mıymıntı, sünepe, pısırık
968	Sürgüç	Bulasik yikamaya yarayan bez parçasi.
969	Süsmek-süsüşme-süs-süsdü	Toklu, Teke, dana veya öküzlerin buynuzları ile dövüşmesi. yi süs'dü)
970	Süt çalma - yovurt çalma	Yoğurt mayalama
971	Süydük	Sidik
972	Süzek	Ağaç süt süzgeci
973	Şabapçı	Yağcı - yalaka
974	Şak Şak	Tespih
975	Şak	Bölünen eşit parçadan birisi
976	Şakkıdak	Birdenbire
977	Şalaman	Yüze gülüp arkadan atan
978	Şallak	Yalaka, dönek veyahut yağcı
979	Şapırtdak	Hemen
980	Şaplak	Bir çeşit sacda pişirilen yağlı ekmek
981	Şaplak - Şamar	Tokat
982	Şarpın- Şarpun	Eşarp
983	Şavgu	Yayılan ışık
984	Şavgu	Şevki
985	Şayaklamak	Aranmak
986	Şebit	Yufkanın saçta pişmiş hali
987	Şerii tahtan varsa	Dinin imanın varsa
988	Şıklak	Bir yerin su toplaması (du bahıyın elin şıklak olmuş
989	Şimşak	Şimşek
990	Şipirtdek	Hızlıca
991	Şirret	Geçimsiz
992	Şişek	Büyük kuzu
993	Şüyle büyle yapma	Şöyle böyle
994	Ta deyhora	İşaret etmek
995	Taa	Daha
996	Taavit	Tevfik (gara tavitgil)
997	Tafra	Gurur
998	Talla	Tarla
999	Tavsımak	İyileşmek
1000	Tavsımak	Kurumaya yüz tutmak
1001	Tayır	Tahir
1002	Tayır tayır	Bir şeyi sürüklemek veya kesmek
1003	Taytı	Birinin peşine takılan, peşinden gelen
1004	Tebelleş olmak	Olmadık yere başkası ile kötülük için uğraşmak
1005	Tecelli	Kader
1006	Teh	Tüh, yazık
1007	Tekavit - Tekavüt	Emekli
1008	Tekne	Hamur yoğurulan tahta
1009	Tekne çamı	Asırlık Çam Ağacı
1010	Telbüz	Aceleci
1011	Telek	Kanat
1012	Teltük	Sakar, El becerisi iyi olmayan, her şeyi elinden düşüren, kırıp, döken
1013	Temek	Ahırdan havan gübresinin atıldığı küçük pencere
1014	Temin- Demin	Az önce
1015	Temşüt	Sahur
1016	Tengellek	Tekerlek, yovallak
1017	Tengil Mengil	Tepe takla yuvarlanmak
1018	Tepsirmek	Kurumak
1019	Tevatür	Abartılı
1020	Tez	Çabuk
1021	Tıkırdak - Tıkuruk	Koyunun boynuna takılan küçük çan
1022	Tıngırdak - tıkıruk	Hayvanların boynuna bağlanan büyük zil
1023	Tırkız, tırgız, tırhuz	Kapı arkasına konulan direcen
1024	Tırsmak	Korkmak
1025	Tıska	Zayıf veya sovanın güççüü
1026	Tirit	Burundan akan sıvı
1027	Tirit	Bir çeşit yemek
1028	Tiyniyet	Mizaç, maya
1029	Toğturadil	Doktor adil
1030	Tohtur, dokdur, toğtur.	Doktor
1031	Tokaç	Çamaşır ve yün yıkamaya yarayan ağaç alet.
1032	Toklu	Koç
1033	Tokya	Terlik
1034	Tomafil, tomofil	Otomobil
1035	Tomatis	Domates
1036	Tomatis	Domates
1037	Tombalak, dombalak	Şişman
1038	Tonga - Tongı	Tuzak, kapan, oyuna gelmek (tongıya düşdüm)
1039	Tongra, Tonra	Kir
1040	Toplayıcı	Dilenci
1041	Tosur Tosur	Kızgın bir şekilde burnundan nefes alma verme
1042	Tosurdaklı	Ters adam
1043	Törsengi	Ters adam
1044	Tuluk	Peynir küpü
1045	Tuluk	Tulum
1046	Tuman - Pantul	Pantolon
1047	Turfan - tufran	Yayık
1048	Turpan	Tırpan
1049	Tutacak	Sıcak kabı tutma bezi
1050	Tutak	Tencere tava tutmaya yarayan bez
1051	Tutam	Avuca sığan
1052	Tünek	Tavuk kümesi
1053	Tüytük	Tiftik
1054	Uğraşma	Kızdırma
1055	Uğraşma	Meşgale
1056	Uğunmak	Sızlanmak, bir yerin ağrıyıp sızlanılması
1057	Upruk	İbrik
1058	Usdun - Ustun	Tavan
1059	Usdurup	Uygun
1060	Uşak	Çocuk ( bizim uşakla bu sene güze gelmedi)
1061	Ut, utlanmak	Utanma
1062	Uvvuç ,  Uuuuç	Üşüdüm
1063	Uylaşduma	Aralarını bulmak.
1064	Ücüra	Kuytu- Kimsenin gitmediği yer
1065	Üç etek	Yöresel kıyafet
1066	Üfer olmak	Hastanın titremesi (Uvvuç üfer oluyon üsdümörtün donuyon)
1067	Üflük	Islık
1068	Üğünmek	Acı içinde gıvranma
1069	Ümüğü garimcelenmek	Boğazına birşeylerin düğümlenmesi veya çok bağırmak.
1070	Ümük	Gırtlak
1071	Üngendere	İnce uzun değnek (öküzlere kullanılır)
1072	Üren -ürdü - ürmek	Ulumak, Havlamak . Zaar (köpek) zabaa gada ürdüye la uyutmadı.
1073	Ürfet	Rafet
1074	Ürün	Süt ve süt ürünleri
1075	Üsdaçuk	Kamyon,  kamyonet
1076	Ütmek	Oyunda kazanmak
1077	Üvütlemek	Ayırmak seçmek
1078	Üzülmek, üzdüme	Kopacak hale gelmek (bannamı paltıya üzdürüvedüydümüne)
1079	Va mı?	Var mı?
1080	Varıyon	Geliyorum
1081	Ve	Ver
1082	Velespit	Bisiklet
1083	Veram	Verem
1084	Verane	Kullanılmayan bakımsız yapı.
1085	Vıngıdı,	Çalgı
1086	Vızırdamak	Kendi kendine konuşmak
1087	Vızırtdak	Aniden
1088	Yalak	Hayvanların sıvı yiyecekleri yedikleri içi oyulmuş taş veya ağaç.
1089	Yalamuk	Çam ağacının kabuğunun alt yenilen kısmı
1090	Yalapdak - yalapbıdak	Çabucak bitirme
1091	Yalapşak	Acele veya yalandan
1092	Yaldır Yaldır - yıldır yıldır	Temiz su
1093	Yama	Yokuş
1094	Yama	Ek
1095	Yanaz	Yaramaz, geçimsiz
1096	Yangabuz	İnsani yönü zayıf, insanlarla kolay ilişki kuramayan, geçimsiz
1097	Yangun - Yangınlık	Aşık olma
1098	Yanıllı	Sırt (yanıllına bi gazak al gavi geyinla üsdünü)
1099	Yanşımak, Yağşamak	Konuşmak, dertlenmek
1100	Yantaşı	Ocaklığın iki kenarındaki taşlar
1101	Yantiri	Akıllı, uyanık, kurnaz
1102	Yarışma	Koşmak
1103	Yarpuz	Dere kenarında yetişen naneye benzer bir  bitki.
1104	Yarsımak	İmrenmek, özenmek, beğenmek
1105	Yaruk davul	Şişman
1106	Yaslaaç	Hamur açılan yassı tahta
1107	Yaslağaç	Üzerinde hamur açılan kısa ayaklı masa biçimli araç.
1108	Yaslı	Yassı
1109	Yaşmak	Yemeni ile yüzünü kapatma
1110	Yavsu	Bit veya kene yavrusu
1111	Yayak	Yürüyerek
1112	Yaylık	Otlak,
1113	Yaymak	Otlatma
1114	Yaymak	Ekmek yapmak, yufka ekmek açmak
1115	Yaynukturma	Yerinden etme, (yayvrulu bir guşyuvasına elini sokarsan anası bitaa gelmez)
1116	Yayuk	Tereyağyapmıya yarayan tahtadan yapılmış araç. Bknz. Turfan ;))
1117	Yazı	Büyük çayırlık,
1118	Yazlık	Evin misafir odası
1119	Yazmak	Bazlama hamurunu yaslağaçta hazırlayıp bekletmek
1120	Yence, yencelmek	Hafif, hafiflemek
1121	Yeşilgan	Yeşil kertenkele
1122	Yılar, yular	Hayvanın başına geçirilerek çekilen urgan
1123	Yıldır Yıldır	Fazla sulu yemek
1124	Yıldır Yıldır	Temiz su
1125	Yılgun - yılgın	Bıkmak
1126	Yılma	Bıkma
1127	Yırmık. Yırmuk	Yumruk,
1128	Yıvın	Ot veya sap yığını
1129	Yıvma	Yığma
1130	Yoğka, yoğha	İnce
1131	Yovallak	Yuvarlak
1132	Yulanug dolabı	Yıkanma Yeri
1133	Yumak, yunmak	Yıkamak, yıkanmak
1134	Yuntu	Bulaşık suyu
1135	Yunurmak	Yoğurmak
1136	Yüklü	Hamile
1137	Yüklük	Yatak ve yorganların yığıldığı yer.
1138	Yüksünmek	Çekememek
1139	Yülütmek	Traş etmek
1140	Zaar	Köpek
1141	Zabısı	Sahibi
1142	Zağmak	Yılan gibi sessizce
1143	Zahra	Hayvan yiyeceği. Saman, yem, ot. Zahire.
1144	Zalatalık	Salatalık
1145	Zaldırakkı	Dağınık Hakkı
1146	Zaldur zuldur	Dağınık
1147	Zalha	Zeliha
1148	Zangıdı zungudu	Çalgılı türkülü ortam - gürültü
1149	Zati	Zaten
1150	Zeklenmek, zevklenmek	Dalga geçmek
1151	Zellet - zelletli	Lezzet - lezzetli
1152	Zere -zeere diyom bende	Belli ki (zira) - belliydi
1153	Zeregada	Küçük- Minik
1154	Zerzavat	Sebze meyve
1155	Zevda - Zevdalanmak	Aşık, Sevdalanmak
1156	Zevle - zevli	Boyunduruktan öküzün çıkmaması için deliklere sokulan sopa.
1157	Zevli	Öküzlerin boynuna takılan ve kağnı çekmeye yarayan uzun ağaç
1158	Zevzek zevzek	Boş yere
1159	Zıbarmak	Zorla uyumak
1160	Zıkkımın peki, hasbanın peki	Kızınca söylenir. Boğazda takılıp kalacak şey.
1161	Zıngıldamak	Yerinden oynamak, Sallanmak
1162	Zırtapoz	Söz dinlemez kimse
1163	Zırtlan	Çok hareketli kişiler için biraz kızmaklı söylenir.
1164	Zıtkı sıyrılmak	İlişkiyi alakayı kesmek
1165	Zıva, zıvama	Sıva, sıvama
1166	Zızdırmak - sızdurmak	Kuyruk yağını eritip yağını çıkarmak.
1167	Zibidi	Başına buyruk, parasız,
1168	Zibidi	Sevdiği birinin çocuğuna söylenir.
1169	Zilif	Öne dökülen saç
1170	Ziv ziv	Boğayı ineğe salmak
1171	Zivmek	Sessizce
1172	Zoba	Soba
1173	Zoldur zoldur	Sallana sallana
1174	Zortlatma	Zorlattırma. Eyibi (Eyüp) daşı galduruken zortlatdudum.
1175	Zottirik, zartlak, zırtlan	Hareketsiz duramamak, sürekli hareket etmek
1176	Zöldür - Zaldır	Uzun boylu
	Zunna	Zurna

 

Go: koy (keseri yerine go)

Go go (sinirlenlenince): koy koy (gogaylı taplıyı yerine go diyon go go oynamala)

Golaa (koy artık): yerine golaa paltıyı yerine gola! Elinden bi gazaa mazaa çıkımıkıvör.

Kimipti: kim önce (kimipti gelüse ona bi gıdım cevüz verün)

Dokuma: ağzına dokuduuumun bebesi 

Boğaz karıncalanması: La böbe saa ünniye ünniye ümüüm garimcedi

Süsmek: Yörün la, öküz bebiyi süsdü

Ağdırmak: Haripleem (halil İbrahim) gölüün (eşşek) üsdüne semeri ağduruve de oduna gidecem

Biz: Eskiden ayakkabı yamanırken delik açmaya yarardı

Çıkla: Yımırtıyı çıkla yemeyin  ekmeenen yeng böbeler, gannınızı eyi doyurun

Neminazım: Apdılla mısdava eyüdü şindi neminazım (doğrusu) - adama söyledik yapmadı, neminaazım

Zırtlan (yaramaz): Hele Layn şu bebeye bak aynı zırtlan gibiyala